K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti, Avrupa Birli\u011fi d\u00fczeyinde medya sahipli\u011fi alan\u0131ndaki \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklere ra\u011fmen, AB \u00fcyeli\u011finin getirdi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmiyor. AB mevzuat\u0131, vatanda\u015flar\u0131n medya sahipli\u011fi ile ilgili bilgilere do\u011frudan ve kolay eri\u015fimini \u015fart ko\u015fuyor. Ancak bu, K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti’nde pratikte uygulanm\u0131yor. Ne h\u00fck\u00fcmet ne de medya kurulu\u015flar\u0131, \u015feffafl\u0131k konusundaki yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri uygulamak i\u00e7in hen\u00fcz herhangi bir ad\u0131m atmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Avrupa Medya \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yasas\u0131 (EMFA), A\u011fustos ay\u0131nda, AB \u00fcye devletlerinde do\u011frudan uygulanmak \u00fczere y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. Di\u011fer \u00f6nemli h\u00fck\u00fcmlerin yan\u0131 s\u0131ra, EMFA, medya organlar\u0131n\u0131n sahiplik yap\u0131lar\u0131n\u0131, kamuoyunun do\u011frudan ve kolayca eri\u015febilece\u011fi bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor. Ayr\u0131ca, devletin, medyan\u0131n sahiplik durumu hakk\u0131nda kamuya a\u00e7\u0131k bir veri taban\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylece izlemeyi kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 da gerektiriyor. Mevzuat K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131, ancak pratikte hi\u00e7bir uygulama yok.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
2024\/1083 say\u0131l\u0131 AB y\u00f6netmeli\u011fine g\u00f6re, medya kurulu\u015flar\u0131 do\u011frudan ve dolayl\u0131 sahiplerini a\u00e7\u0131klamal\u0131 ve gazetecilik (editoryal) veya stratejik kararlar\u0131n\u0131 etkileyebilecek ki\u015fileri ortaya koymal\u0131. Ancak bug\u00fcn itibar\u0131yla K\u0131br\u0131sl\u0131lar medyan\u0131n kime ait oldu\u011funu ve haberlerin arkas\u0131nda kimin oldu\u011funu bilmiyor.<\/p>\n\n\n\n
K\u0131br\u0131s Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik A\u011f\u0131 (CIReN), 2024 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir proje ile medya sahipli\u011finde \u015feffafl\u0131k ihtiyac\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131. CIReN, 8 Ocak\u2019ta “K\u0131br\u0131s’ta Medyan\u0131n Sahibi Kim?” ba\u015fl\u0131kl\u0131 g\u00fcncellenmi\u015f bir rapor yay\u0131nlad\u0131. Bu ara\u015ft\u0131rma, K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti’nde b\u00fcy\u00fck medya gruplar\u0131nda ya\u015fanan \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler ile ayn\u0131 d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fti. Bu medya gruplar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131, de\u011fi\u015fiklikleri duyururken, medya sekt\u00f6r\u00fcnde yeni stratejik yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmi\u015fti.\u00a0
CIReN, medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n sahiplik durumunu inceledi ve K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti \u015firketler mukayyitli\u011finin verileri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. Bu verilere halk\u0131n kolayca eri\u015fimi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. K\u0131br\u0131s’taki \u015feffafl\u0131k ve medya \u00e7o\u011fulculu\u011fu eksikliklerini ele alan Avrupa Komisyonu, K\u0131br\u0131s’ta hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc y\u0131ll\u0131k raporunu haz\u0131rlamak \u00fczere bu ay payda\u015flarla bir araya gelecek.<\/p>\n\n\n\n
\u015eeffafl\u0131k neden \u00f6nemli?<\/strong><\/p>\n\n\n\n AB, medya sahipli\u011finde \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 zorunlu k\u0131lmak ve yay\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek amac\u0131yla Avrupa Medya \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yasas\u0131 (EMFA) hakk\u0131ndaki 2024\/1083 say\u0131l\u0131 AB Y\u00f6netmeli\u011fini kabul etti. Medyan\u0131n sahipleri, kim olduklar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, haberlerin i\u00e7eri\u011fini etkileyebilecek konumdad\u0131r. Bu nedenle, \u015feffafl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131nda, toplumdaki tart\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131, \u00e7o\u011fulculu\u011fun ve gazetecili\u011fe olan g\u00fcvenin zedelenmesi riski vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Uluslararas\u0131 de\u011ferlendirmelere g\u00f6re endi\u015fe verici bir durumda olan K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti, S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan Gazeteciler (RSF)\u2019in 2025 D\u00fcnya Bas\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Endeksi’nde 12 s\u0131ra gerileyerek 180 \u00fclke aras\u0131nda 77. s\u0131raya d\u00fc\u015ft\u00fc. RSF, h\u00fck\u00fcmet ve kilisenin medya \u00fczerindeki etkisinin yan\u0131 s\u0131ra, medya sahipleri ile siyasi elit ve g\u00fc\u00e7l\u00fc ekonomik \u00e7\u0131karlar aras\u0131ndaki yak\u0131n ba\u011flar\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi. Avrupa Medya \u00c7o\u011fulculu\u011fu Monit\u00f6r\u00fc\u2019nde, K\u0131br\u0131s’ta medya sahipli\u011findeki \u015feffafl\u0131k eksikli\u011fi \u00e7o\u011fulculuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek risk (%90) kategorisinde de\u011ferlendirildi. K\u0131br\u0131s’\u0131n kuzey kesimindeki durum ise daha da k\u00f6t\u00fc. AB’de medya \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 konusunda yeni bir ger\u00e7eklik var. K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti vatanda\u015flar\u0131, yasalara g\u00f6re, medyan\u0131n kime ait oldu\u011funu bilme hakk\u0131na sahip. Ancak \u015fimdiye kadar s\u00f6z konusu AB mevzuat\u0131 adada uygulanmaya ba\u015flamad\u0131. <\/p>\n\n\n\n EMFA, Nisan 2024’te kabul edildi ve 8 A\u011fustos 2025’te \u00fcye devletlerde do\u011frudan uygulanmak \u00fczere y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. EMFA\u2019n\u0131n en \u00f6nemli iki h\u00fckm\u00fc \u015funlar: Gazetecilikte yay\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, ve medya sahipli\u011finin \u015feffafla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131.\u00a0<\/p>\n\n\n\n K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti, \u015fimdiye kadar EMFA\u2019n\u0131n gerektirdi\u011fi i\u00e7 d\u00fczenlemeleri – \u00f6rne\u011fin denetim i\u00e7in ortak bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 ve medya hizmetleri i\u00e7in ulusal kurumlara g\u00f6rev verilmesini gerek\u00e7e g\u00f6stererek – uygulamaya koymad\u0131. Ancak bu durum, K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n AB hukukunu uygulama konusundaki net y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ortadan kald\u0131rm\u0131yor. Bu gecikme, medyay\u0131 denetleyen kurumlar\u0131 belirsizlik i\u00e7inde b\u0131rak\u0131rken, medya sahiplerinin de bilgi sa\u011flamak konusundaki yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinden ka\u00e7\u0131nmalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor.\u00a0 Daha spesifik olarak, medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, “ger\u00e7ek sahipler de dahil olmak \u00fczere, do\u011frudan veya dolayl\u0131 sahiplerinin adlar\u0131n\u0131, ve faaliyetleri ve stratejik karar alma s\u00fcre\u00e7leri \u00fczerinde etkili olabilecek ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filerin adlar\u0131n\u0131” a\u00e7\u0131klamalar\u0131 gerekir. EMFA\u2019n\u0131n 7. Maddesi uyar\u0131nca, K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti h\u00fck\u00fcmeti, Avrupa Medya \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Yasas\u0131 kapsam\u0131nda gerekli olan “medya sahipli\u011fine ili\u015fkin bilgileri i\u00e7eren ulusal veri tabanlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi” i\u00e7in ulusal veya d\u00fczenleyici makamlar atamal\u0131yd\u0131. Bu sorumluluk, ilgili mevzuat kabul edildikten sonra Radyo-Televizyon Kurumu’na verilecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n EMFA’ya ili\u015fkin kamuoyu isti\u015faresi bug\u00fcne kadar \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131. Ge\u00e7ti\u011fimiz Nisan ay\u0131nda \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan payda\u015flara bir yasa tasar\u0131s\u0131 sunuldu; bu tasar\u0131, gazeteciler, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc savunucusu gruplar, ve hukuk uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan sert \u015fekilde ele\u015ftirildi ve tasar\u0131n\u0131n medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumaktan ziyade tehdit edebilece\u011fi konusunda uyar\u0131lar yap\u0131ld\u0131.\u00a0 \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, nihai tasla\u011f\u0131n Temmuz ay\u0131nda Cumhuriyet Hukuk B\u00fcrosu’na “acil hukuki inceleme” talebiyle sunuldu\u011funu ifade etti. CIReN’in 2025 medya sahipli\u011fi raporunun yay\u0131nlanmas\u0131 nedeniyle yap\u0131lan bilgi talebine kar\u015f\u0131l\u0131k ise, Bakanl\u0131k, ilgili “\u00f6nerinin Bakanlar Kurulu’na sunuldu\u011funu ve bug\u00fcnk\u00fc toplant\u0131 g\u00fcndemine dahil edildi\u011fini” (14.1.2026) s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n CIReN ayr\u0131ca medyan\u0131n sahiplik durumu hakk\u0131nda da bilgi talep etti, ancak \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, Radyo ve Televizyon Kurumu ile Bas\u0131n ve Enformasyon Ofisi taraf\u0131ndan tutulan merkezi bir medya kurulu\u015flar\u0131 listesine at\u0131fta bulundu. Bununla birlikte, bu listeler yaln\u0131zca temel ileti\u015fim bilgilerini i\u00e7eriyor ve sahiplik durumu hakk\u0131nda hi\u00e7bir bilgi vermiyor.<\/p>\n\n\n\n CIReN ayr\u0131ca Radyo ve Televizyon Kurumu ile de ileti\u015fime ge\u00e7ti. Kurum, “bug\u00fcne kadar, denetlenen yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131n\u0131n sahiplik bilgilerinin topland\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcncellendi\u011fi herhangi bir not, liste veya ba\u015fka bir elektronik\/bas\u0131l\u0131 dosya tutmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” ve “bu a\u015famada g\u00f6nderilebilecek veya payla\u015f\u0131labilecek herhangi bir veri bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” belirtti.<\/p>\n\n\n\n Mevcut mevzuata g\u00f6re, Kurum, medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n hissedar yap\u0131s\u0131 ile ilgili kay\u0131tlar\u0131 tutuyor ve de\u011fi\u015fiklik taleplerini inceliyor. Kurum, CIReN’e verdi\u011fi yan\u0131tta, ilgili taraflardan herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fe dair bildirimleri hemen yapmalar\u0131n\u0131 istedi\u011fini belirtti. Bununla birlikte, “t\u00fcm kurulu\u015flar\u0131n bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011fe uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun sonucunda Kurumun yeni hissedarlar hakk\u0131nda her zaman resmi ve eksiksiz bilgiye sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” kabul etti.<\/p>\n\n\n\n Ayr\u0131ca, Kurum, “baz\u0131 durumlarda \u015firketlerin, ge\u00e7erli prosed\u00fcrleri ihlal ederek, Kurumun \u00f6nceden onay\u0131n\u0131 almadan hissedarl\u0131k yap\u0131lar\u0131nda de\u011fi\u015fiklikler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131” belirtti. Bu gibi durumlarda, Kurum soru\u015fturma y\u00fcr\u00fct\u00fcr, olas\u0131 ihlalleri tespit eder ve ceza uygular. Dolay\u0131s\u0131yla, Kurum “mevcut bilgilerin her zaman tamamen g\u00fcncel veya g\u00fcvenilir olmayabilece\u011fini” kabul etti..\u00a0 Medya sahipli\u011finde \u015feffafl\u0131k, kamu g\u00fcvenini g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi, adil rekabeti sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve manip\u00fclasyonu \u00f6nledi\u011fi i\u00e7in demokrasiler i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. \u015eeffafl\u0131k sayesinde kamuoyu, medyay\u0131, bilgiyi kimin kontrol etti\u011fini, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131, ve \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirebilir, ve bu sayede medya sahiplerini topluma kar\u015f\u0131 hesap verebilir ve sorumlu k\u0131labilir. K\u0131br\u0131sl\u0131lar medyan\u0131n kime ait oldu\u011funa dair g\u00fcncel bilgilere hala eri\u015femiyor<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3534,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[230],"tags":[],"class_list":["post-3551","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiz"],"acf":[],"yoast_head":"\n
CIReN, 2025 raporunda medya sahipli\u011fi verilerini g\u00fcncelleyerek, projeye K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti\u2019ndeki t\u00fcm televizyon kanallar\u0131n\u0131 ve gazeteleri, ayr\u0131ca ek haber sitesi ve radyo istasyonlar\u0131n\u0131 dahil etti. CIReN, bu proje ile bilgi bo\u015flu\u011funu doldurmay\u0131 ve sahiplik yap\u0131lar\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikleri kaydetmeyi ama\u00e7lad\u0131. Ayr\u0131ca stratejik yat\u0131r\u0131mc\u0131lar hakk\u0131nda yap\u0131lan duyurular\u0131n, hissedarlar ve ger\u00e7ek sahiplere dair resmi kay\u0131tlarla \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6rt\u00fc\u015fmedi\u011fini kontrol etti.\u00a0
Yasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, EMFA’n\u0131n 6. Maddesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtiliyor: Medya hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n, sahiplik yap\u0131lar\u0131na ili\u015fkin g\u00fcncel bilgileri, “hizmetlerinin al\u0131c\u0131lar\u0131na kolay ve do\u011frudan eri\u015filebilir hale getirmeleri” gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131 d\u00fczenleme, medya hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n, “haber ve g\u00fcncel olaylar i\u00e7eri\u011finin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 etkileyebilecek her t\u00fcrl\u00fc fiili veya potansiyel \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131” a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 da gerektiriyor. Ayr\u0131ca, “bir \u00f6nceki y\u0131l, devletin, reklam harcamalar\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda kendilerine sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 toplam kamu finansman\u0131 miktar\u0131n\u0131, ve yine bir \u00f6nceki y\u0131l, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerin kamu otorite veya kurulu\u015flar\u0131ndan elde edilen toplam reklam geliri miktar\u0131n\u0131” kamuoyuna a\u00e7\u0131klama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getiriyor.
Kamuya a\u00e7\u0131k veritaban\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n
K\u0131br\u0131s Gazeteciler Birli\u011fi, CIReN’e yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, May\u0131s ay\u0131nda \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’nda Gazetecilik Etik Komitesi ve Yay\u0131nc\u0131lar Birli\u011fi ile birlikte bir toplant\u0131ya daha kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, ve Haziran ay\u0131nda “gazetecilerin ve gazetecilik kaynaklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin ciddi \u00e7ekinceler” i\u00e7eren bir dizi yaz\u0131l\u0131 \u00f6neri sundu\u011funu belirtti.<\/p>\n\n\n\n
Medya sahipli\u011finde \u015feffafl\u0131k art\u0131k bir se\u00e7enek de\u011fil. EMFA uyar\u0131nca, bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler a\u00e7\u0131kt\u0131r, do\u011frudan ba\u011flay\u0131c\u0131d\u0131r, ve AB hukuku kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fcktedir. Herhangi bir ulusal mevzuat\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler medya hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 ba\u011flar. K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti h\u00fck\u00fcmeti, EMFA’da belirtildi\u011fi gibi, “medya sahipli\u011fine ili\u015fkin bilgileri i\u00e7eren ulusal veri tabanlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi” i\u00e7in ulusal veya d\u00fczenleyici makamlar\u0131 \u00e7oktan g\u00f6revlendirmi\u015f olmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"