{"id":3675,"date":"2026-02-11T15:55:04","date_gmt":"2026-02-11T13:55:04","guid":{"rendered":"https:\/\/ciren.cy\/arsiv\/kibrista-kisir-dongu\/"},"modified":"2026-02-16T11:30:20","modified_gmt":"2026-02-16T09:30:20","slug":"kibrista-kisir-dongu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ciren.cy\/tr\/analiz\/kibrista-kisir-dongu\/","title":{"rendered":"K\u0131br\u0131s\u2019ta K\u0131s\u0131r D\u00f6ng\u00fc"},"content":{"rendered":"\n

28 Ocak \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc, iki lider, Nicos Christodoulides ve Tufan Erh\u00fcrman, g\u00fcven yaratmak ve K\u0131br\u0131sl\u0131lar\u2019\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in Ye\u015fil Hat boyunca yeni ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 konusunda bir anla\u015fmaya varamad\u0131lar. BM, ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 \u00fczerinde bir anla\u015fman\u0131n, adadaki olumsuz iklimin tersine \u00e7evrilmesi ve neredeyse dokuz y\u0131ll\u0131k \u00e7\u0131kmazdan sonra bar\u0131\u015f \u00e7abalar\u0131n\u0131n yenilenmesini destekleyece\u011fini umuyordu. \u015eimdilik bu m\u00fctevaz\u0131 umut da suya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda.<\/p>\n\n

E\u011fer iki K\u0131br\u0131sl\u0131 lider yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmezlerse, ya\u015fanan \u00e7\u0131kmaz\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 K\u0131br\u0131s i\u00e7in \u00e7ok daha olumsuz olabilir. B\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc m\u00fczakereleri ba\u015flatmak amac\u0131yla, \u00fc\u00e7 garant\u00f6r g\u00fcc\u00fcn (Yunanistan, T\u00fcrkiye, Birle\u015fik Krall\u0131k) de davetli oldu\u011fu, BM himayesindeki gayri resmi geni\u015fletilmi\u015f “5+1” toplant\u0131lar\u0131na y\u00f6nelik haz\u0131rl\u0131klar da ertelenmi\u015f durumda. B\u00f6ylece, s\u00fcreci yeniden ba\u015flatma \u00e7abalar\u0131n\u0131n tamam\u0131 ask\u0131da, ve daha ba\u015flamadan ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa mahkum olmu\u015f olabilir. En b\u00fcy\u00fck bedeli ise, on y\u0131llard\u0131r fiili b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 ko\u015fullar\u0131nda ya\u015fayan Ye\u015fil Hat’\u0131n her iki taraf\u0131ndaki K\u0131br\u0131sl\u0131lar \u00f6d\u00fcyor.<\/span>G\u00fcvenlik Konseyi, ba\u015far\u0131s\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015fmeden iki g\u00fcn sonra ald\u0131\u011f\u0131 bir kararda, “mevcut durumun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez oldu\u011funu, sahadaki durumun dura\u011fan olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir anla\u015fmaya var\u0131lamamas\u0131n\u0131n siyasi gerilimleri art\u0131rarak iki toplum aras\u0131ndaki yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 derinle\u015ftirdi\u011fini, sahada geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7ma riski ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, ve bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131” bir kez daha vurgulad\u0131.<\/span>B\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck duvar\u0131ndaki \u00e7atlaklar<\/b><\/p>\n\n

Ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck duvar\u0131na a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f \u00e7atlaklard\u0131r. Bunlar, son yirmi y\u0131lda, bu b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f adada s\u0131radan insanlar\u0131n ileti\u015fim kurmas\u0131 ve etkile\u015fim i\u00e7inde olmas\u0131 i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f olan tek f\u0131rsatt\u0131r. Ancak K\u0131br\u0131sl\u0131lar, her g\u00fcn, ge\u00e7i\u015f yapabilmek i\u00e7in uzun kuyruklarda beklemek zorunda kal\u0131yor. Bu, insanlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fte ya\u015famaya mahkum edildiklerinde ve liderlerinin anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na katlanmak zorunda kald\u0131klar\u0131na neler oldu\u011funun canl\u0131 bir \u00f6rne\u011fidir. 1980’lerden bu yana, liderlerden biri veya di\u011feri, bazen de her ikisi, 1970’lerden beri teoride kabul edilen ve onlarca G\u00fcvenlik Konseyi karar\u0131nda kaydedilen “siyasi e\u015fitli\u011fe sahip iki b\u00f6lgeli, iki toplumlu bir federasyonu” i\u00e7eren en az alt\u0131 kapsaml\u0131 anla\u015fmay\u0131 reddetti. K\u0131br\u0131s 2004’ten beridir Avrupa Birli\u011fi \u00fcyesi olmas\u0131na ra\u011fmen, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck devam ediyor ve derinle\u015fiyor. <\/p>\n\n

Bu a\u015famada, iki lider, m\u00fczakereleri, neredeyse dokuz y\u0131l \u00f6nce stratejik bir anla\u015fmaya varmak i\u00e7in “tarihi bir f\u0131rsat\u0131n” kaybedildi\u011fi “Crans Montana”da kald\u0131\u011f\u0131 yerden nas\u0131l ba\u015flatacaklar\u0131 konusunda anla\u015fam\u0131yorlar. Ancak Genel Sekreter Ant\u00f3nio Guterres, her iki liderin de ilerleme kaydetmek konusunda ger\u00e7ekten samimi bir irade g\u00f6stermeleri durumunda, iyi niyet misyonu \u00e7er\u00e7evesinde giri\u015fimde bulunmay\u0131 kabul etti. Bu nedenle de, samimi olduklar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7in yeni ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 a\u00e7malar\u0131n\u0131 istedi. Christodoulides ve d\u00f6nemin K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk lideri Ersin Tatar, ge\u00e7ti\u011fimiz Mart ay\u0131nda d\u00f6rt ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 a\u00e7mak konusunda anla\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Ancak hangilerinin a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 konusunda bir uzla\u015fmaya varamad\u0131lar.\u00a0<\/span>Christodoulides ve Erh\u00fcrman’\u0131n da bu konuda anla\u015famamas\u0131 do\u011fal olarak \u015fu sorular\u0131 g\u00fcndeme getiriyor:<\/span><\/p>\n\n

Liderlerin ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 a\u00e7mas\u0131n\u0131 engelleyen nedir?<\/p>\n\n

Bunu ba\u015faram\u0131yorlarsa, daha karma\u015f\u0131k sorunlar\u0131 nas\u0131l \u00e7\u00f6zecekler ve K\u0131br\u0131s’ta bir uzla\u015fmaya nas\u0131l varacaklar?<\/p>\n\n

Christodoulides-Erh\u00fcrman g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin ard\u0131ndan, BM Genel Sekreteri\u2019nin \u00f6zel temsilcisi Maria Angela Holguin, \u201c5+1\u201d gayri resmi toplant\u0131s\u0131n\u0131n \u201c\u015fimdilik yap\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131\u201d belirtti. K\u0131sa bir s\u00fcre sonra \u201cPolitis\u201d gazetesine verdi\u011fi r\u00f6portajda Holguin, g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 \u00f6nlemler konusunda somut ad\u0131m at\u0131lamamas\u0131n\u0131 ele\u015ftirerek, \u201cg\u00fcvenilirli\u011fi ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 fayday\u0131 temsil eden k\u00fc\u00e7\u00fck, tutarl\u0131 ad\u0131mlar\u0131n g\u00fcveni kademeli olarak yeniden in\u015fa edebilece\u011fini\u201d vurgulad\u0131. Holguin, \u201cG\u00fcven sadece a\u00e7\u0131klamalarla de\u011fil, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir g\u00fcnl\u00fck eylemlerle in\u015fa edilir\u201d dedi.\u00a0<\/span>Sonu\u00e7lar<\/b><\/p>\n\n

Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ard\u0131ndan G\u00fcvenlik Konseyi, 1964’ten beri adada bulunan BM bar\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc UNFICYP’in g\u00f6rev s\u00fcresini bir y\u0131l daha uzatmaya karar verdi, ancak Genel Sekreter\u2019den Temmuz 2026 ve Ocak 2027’de “\u00f6zellikle anlaml\u0131, sonu\u00e7 odakl\u0131 m\u00fczakereler i\u00e7in bir ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200bnoktas\u0131 \u00fczerinde uzla\u015fma y\u00f6n\u00fcnde kaydedilen ilerlemeye ili\u015fkin” raporlar ve ayr\u0131ca “misyonun etkisini ve genel performans\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak \u00fczere G\u00fcvenlik Konseyi\u2019ne b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc, kan\u0131ta ve veriye dayal\u0131 analizler, stratejik de\u011ferlendirmeler ve a\u00e7\u0131k tavsiyeler” i\u00e7eren raporlar sunmas\u0131n\u0131 istedi. Bunun ne anlama geldi\u011fi belirsiz, ancak UNFICYP’in geri \u00e7ekilmesi, personel say\u0131s\u0131n\u0131n daha da azalt\u0131lmas\u0131, veya g\u00f6revini bar\u0131\u015f g\u00fcc\u00fcnden sadece g\u00f6zlem ama\u00e7l\u0131 bir misyona d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmesi durumunda K\u0131br\u0131sl\u0131lar i\u00e7in belirsizli\u011fin daha da art\u0131raca\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesizdir.<\/p>\n\n

Her hal\u00fckarda, bunlar, Guterres’in G\u00fcvenlik Konseyi’ne sunaca\u011f\u0131 son raporlar olacak. Zira iki d\u00f6nemi tamaml\u0131yor ve 2026 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda bu g\u00f6revden ayr\u0131lacak. Uluslararas\u0131 krizler, \u00e7at\u0131\u015fmalar, kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve BM’nin rol\u00fcne y\u00f6nelik engeller g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Guterres\u2019in K\u0131br\u0131s meselesine ay\u0131rabilece\u011fi zaman s\u0131n\u0131rl\u0131. Ayn\u0131 zamanda, Genel Sekreter, ABD gibi BM\u2019ye \u00f6nemli mali katk\u0131larda bulunan \u00fclkelerin \u00f6deme yapmamas\u0131 durumunda, uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcn y\u0131l ortas\u0131na kadar mali a\u00e7\u0131dan \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131da bulundu. BM, Kas\u0131m ay\u0131nda, K\u0131br\u0131s da dahil olmak \u00fczere bar\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc misyonlar\u0131n\u0131 etkileyen ciddi kesintiler yapmak zorunda kald\u0131; K\u0131br\u0131s’taki misyon \u015fu anda birka\u00e7 y\u00fcz personelle s\u0131n\u0131rl\u0131 ve ara b\u00f6lge ve 180 km’lik ate\u015fkes hatt\u0131n\u0131n devriyesinden sorumlu.<\/p>\n\n

Bu ko\u015fullar alt\u0131nda gayri resmi “5+1” toplant\u0131lar\u0131n\u0131n ertelenmesi \u00e7ok olumsuz bir geli\u015fme ve k\u00f6t\u00fc bir i\u015farettir.<\/p>\n\n

\u00c7ekinceler<\/b><\/p>\n\n

Guterres, birbiri ard\u0131na gelen K\u0131br\u0131sl\u0131 liderlerin, donmu\u015f sorunu \u00e7\u00f6zme konusunda verdikleri taahh\u00fctlere kar\u015f\u0131 uzun zamand\u0131r \u00e7ekinceler besliyor. Bu \u00e7ekincelerini 2017’den beri d\u00fczenli olarak raporlar\u0131nda dile getiriyor. Guterres 2017 y\u0131l\u0131nda, Genel Sekreterlik g\u00f6revini yeni devralm\u0131\u015ft\u0131 ve Nikos Anastasiades ve Mustafa Ak\u0131nc\u0131, stratejik bir anla\u015fmaya varmak \u00fczereyken Crans-Montana’daki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne bizzat tan\u0131k olmu\u015ftu. Taraflar anla\u015fmaya varamadan oradan ayr\u0131ld\u0131lar. Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ard\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler durdu ve 2020’de Ersin Tatar’\u0131n se\u00e7ilmesinin ard\u0131ndan K\u0131br\u0131s T\u00fcrk y\u00f6netimi T\u00fcrkiye\u2019nin pozisyonunu benimseyerek federal \u00e7\u00f6z\u00fcmden vazge\u00e7ti. Taraflar aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar uzla\u015ft\u0131r\u0131lamaz hale geldi.<\/p>\n\n

Adadaki durumun k\u00f6t\u00fcle\u015fmesinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ve iki K\u0131br\u0131sl\u0131 liderin talebi \u00fczerine Guterres, 2024 y\u0131l\u0131nda gayri resmi “5+1” toplant\u0131lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yeniden s\u00fcrece m\u00fcdahil olmaya karar verdi. Guterres, 2025 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart ay\u0131nda Cenevre’de ve Temmuz ay\u0131nda New York’ta iki toplant\u0131 d\u00fczenledi. Genel Sekreter, K\u0131br\u0131sl\u0131 liderlerin \u00f6ncelikle ve en az\u0131ndan ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 \u00f6nlemler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilerleme kaydetmesi \u015fart\u0131yla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir toplant\u0131 d\u00fczenlemeyi planl\u0131yordu.<\/span>Ocak ay\u0131ndaki olumsuz geli\u015fmeler, Christodoulides ve Erh\u00fcrman’\u0131n Aral\u0131k ay\u0131nda “ger\u00e7ek amac\u0131n, K\u0131br\u0131s sorununun, BM G\u00fcvenlik Konseyi kararlar\u0131nda belirtildi\u011fi gibi siyasi e\u015fitlik \u00e7er\u00e7evesinde\u00a0 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc” oldu\u011fu konusunda anla\u015fmalar\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan k\u0131sa s\u00fcreli umutlar\u0131 suya d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. O d\u00f6nemde liderler ayr\u0131ca, “g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerin elveri\u015fli bir ortam yaratmak i\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011funu, ancak K\u0131br\u0131s sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn yerini tutamayaca\u011f\u0131n\u0131” da kabul etmi\u015flerdi.<\/span>Bu olumlu geli\u015fme, Genel Sekreter taraf\u0131ndan memnuniyetle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131. Genel Sekreter, 5 Ocak’ta G\u00fcvenlik Konseyi’ne sundu\u011fu raporda “K\u0131br\u0131s meselesinde ilerleme kaydetmek i\u00e7in yeni bir f\u0131rsat do\u011fdu” dedi. Hatta “be\u015f y\u0131ldan fazla bir s\u00fcredir ilk kez temel siyasi konular \u00fczerinde g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131ld\u0131” diye ekledi. Yeni geli\u015fmelerden cesaret alan Guterres, dikkatli bir \u015fekilde ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu, ve “ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015famlar\u0131 \u00fczerinde somut olumlu bir etkiye sahip olabilece\u011fi ve insanlar aras\u0131ndaki temas\u0131 art\u0131rarak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131, ticareti ve ekonomik kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirebilece\u011fi” i\u00e7in, iki lideri yeni ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 konusunda gecikmeden bir anla\u015fmaya varmalar\u0131 i\u00e7in te\u015fvik etti.<\/span>D\u00f6rt ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 – ama hangi d\u00f6rt?<\/b>

<\/p>\n\n

BM, \u00f6nceki iki gayri resmi “5+1” toplant\u0131s\u0131nda g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 \u00f6nlemlere odaklanarak yeni ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131. D\u00f6nemin K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk lideri Ersin Tatar idi. Ge\u00e7en Mart ay\u0131nda Guterres, iki liderin sadece bir de\u011fil, d\u00f6rt yeni ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 konusunda bir anla\u015fmaya varmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Ancak Temmuz ay\u0131nda ikinci gayri resmi toplant\u0131da, Christodoulides ve Tatar, hangi d\u00f6rt ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 konusunda uzla\u015famad\u0131lar. Toplant\u0131 c\u0131l\u0131z a\u00e7\u0131klamalarla sona erdi ve s\u00fcre\u00e7, liderlerden olumlu bir haber gelene kadar ask\u0131ya al\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n

Ekim ay\u0131nda yeni bir K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk lider se\u00e7ildi, ve Aral\u0131k ay\u0131nda Christodoulides ve Erh\u00fcrman taraf\u0131ndan ilk cesaret verici ortak a\u00e7\u0131klama yay\u0131nland\u0131. BM \u00d6zel Temsilcisi Maria Angela Holguin, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir gayri resmi “5+1” toplant\u0131s\u0131 d\u00fczenlemek i\u00e7in liderlere, “bu ilk ivmeyi g\u00fc\u00e7lendirmeleri ve g\u00fcven in\u015fa etmeleri” \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu. Holguin, “E\u011fer tek bir ad\u0131m\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmam gerekirse, bu, yeni ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 olurdu; bunlar siyasi kararl\u0131l\u0131k ad\u0131na en g\u00fc\u00e7l\u00fc olumlu i\u015faretlerdir ve insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131 \u00fczerinde en do\u011frudan etkiye sahiptirler” dedi.<\/span>Ve \u015fimdi\u2026<\/b><\/p>\n\n

G\u00fcvenlik Konseyi, son karar\u0131nda, Genel Sekreter\u2019in g\u00fcven art\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemlere ili\u015fkin tavsiyelerine tamamen kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131 ve \u201c\u00f6zellikle yeni ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 konusunda, liderleri, \u00fczerinde anla\u015fmaya var\u0131lan g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 \u00f6nlemleri yerine getirmek i\u00e7in daha fazla \u00e7aba g\u00f6stermeleri\u201d i\u00e7in te\u015fvik etti.<\/p>\n\n

Ayr\u0131ca, G\u00fcvenlik Konseyi, ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131 K\u0131br\u0131s sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne katk\u0131da bulunacak bir dizi ba\u015fka fakt\u00f6rle de ili\u015fkilendirdi; bunlar aras\u0131nda \u201ctoplumlar aras\u0131 temaslar\u0131n, K\u0131br\u0131s i\u00e7i ticaretin, uzla\u015fman\u0131n ve sivil toplumun aktif kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi\u201d yer al\u0131yor. Ayn\u0131 ba\u011flamda, G\u00fcvenlik Konseyi, \u201cK\u0131br\u0131s\u2019taki iki toplum aras\u0131ndaki sosyo-ekonomik u\u00e7urumun daha da b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u201d (K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler aleyhine) kaydetti. Bunun, toplumlar\u0131n birbirine kar\u015f\u0131 daha da \u201cyabanc\u0131la\u015fmas\u0131na neden olabilece\u011fini ve \u00e7\u00f6z\u00fcm umutlar\u0131n\u0131 baltalayabilece\u011fini\u201d de ekledi.<\/p>\n\n

\u015eimdiye kadar t\u00fcm \u00e7abalar bo\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131!<\/b><\/p>\n\n

Holguin, 28 Ocak’ta yapt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamada (iki liderin) “masadaki \u00e7e\u015fitli g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 ad\u0131mlar konusunda anla\u015fmaya varmak ve esasl\u0131 m\u00fczakerelere ba\u015flamak i\u00e7in \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcreceklerini” s\u00f6yledi.<\/p>\n\n

\u0130ki lider \u015eubat ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda tekrar bir araya gelmeyi kabul etti. Holguin, k\u0131sa vadede somut ve ger\u00e7ek ilerleme g\u00f6rmeyi umuyor, ancak adaya geri gelmeden \u00f6nce g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 \u00f6nlemler a\u00e7\u0131s\u0131ndan somut geli\u015fmeler g\u00f6rmek istiyor. <\/p>\n\n

M\u00fczakereler<\/b><\/p>\n\n

\u0130ki lider, Genel Sekreter\u2019e sunduklar\u0131 belgelerde, kronolojik bir ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200bnoktas\u0131 olarak “Crans-Montana’ya kadar elde edilen yak\u0131nla\u015fmalara” i\u015faret etmi\u015f olsa da, esasl\u0131 m\u00fczakerelere yeniden ba\u015flamak i\u00e7in \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalardan hangilerinin kullan\u0131laca\u011f\u0131 ve bundan sonra hangi metodolojinin izlenece\u011fi konusunda temelden farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flere sahipler.<\/p>\n\n

28 Ocak’taki toplant\u0131da Christodoulides, taraflar\u0131n Crans Montana’ya kadar olan s\u00fcrede \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131 her \u015feyin BM taraf\u0131ndan yaz\u0131l\u0131 hale getirilmesini \u00f6nerdi. Bunun amac\u0131n\u0131 kelimesi kelimesine \u015f\u00f6yle ifade etti: “\u0130ki toplumun (K\u0131br\u0131s sorununun) i\u00e7 y\u00f6nleriyle ilgili olarak \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131 konular\u0131, ve be\u015f taraf\u0131n (yani iki toplum ve \u00fc\u00e7 garant\u00f6r g\u00fcc\u00fcn) (K\u0131br\u0131s sorununun) d\u0131\u015f y\u00f6nleriyle ilgili olarak \u00fczerinde anla\u015ft\u0131klar\u0131 konular\u0131 yaz\u0131ya d\u00f6kmek.” Christodoulides, sadece Yunanca yapt\u0131\u011f\u0131 bu a\u00e7\u0131klamada, “Resmi m\u00fczakereler bu mutabakat belgesi temelinde ba\u015flamal\u0131d\u0131r,” dedi. <\/p>\n\n

Erh\u00fcrman, m\u00fczakerelere yeniden ba\u015flamadan \u00f6nce, her iki taraf\u0131n da “d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc ba\u015fkanl\u0131k ve etkin kat\u0131l\u0131m (olumlu bir karar al\u0131nmas\u0131nda her toplumdan en az bir olumlu oy \u015fart\u0131) da dahil olmak \u00fczere, siyasi e\u015fitlik ilkesine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131” yeniden teyit etmesi gerekti\u011fi konusunda \u0131srar etti. Ayr\u0131ca, “Crans Montana’ya kadar elde edilen yak\u0131nla\u015fmalar\u0131n yeniden m\u00fczakereye a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131” da s\u00f6yledi.\u00a0<\/span><\/p>\n\n

Metodoloji a\u00e7\u0131s\u0131ndan Christodoulides, ucu a\u00e7\u0131k m\u00fczakerelerin, sundu\u011fu \u00f6neri temelinde derhal yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ediyor. <\/p>\n\n

Erh\u00fcrman ise, anla\u015fmaya var\u0131labilmesi i\u00e7in “yeni s\u00fcrecin sonu\u00e7 odakl\u0131 ve belli bir takvim \u00e7er\u00e7evesinde” olmas\u0131n\u0131 talep ediyor. Ayr\u0131ca, Rum taraf\u0131ndan kaynaklanacak bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k durumunda, “K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler, g\u00f6sterdikleri t\u00fcm \u00e7abalara ra\u011fmen s\u00fcrecin ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde sonu\u00e7lanmamas\u0131 halinde, mevcut stat\u00fclerine mahkum edilmemelidir” diyor. <\/p>\n\n

Hem Christodoulides hem de Erh\u00fcrman’\u0131n \u00f6nerileri yap\u0131c\u0131 ve a\u00e7\u0131k olmaktan uzakt\u0131r. Ayr\u0131ca, K\u0131br\u0131sl\u0131lar\u0131n, Crans Montana\u2019ya kadar \u00fczerinde anla\u015fmaya var\u0131lm\u0131\u015f olan konular\u0131n ne oldu\u011funu anlamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktan da uzakt\u0131r. Christodoulides’in \u00f6nerisi, Crans Montana’n\u0131n son a\u015famas\u0131na kadar ele al\u0131nan konular\u0131n kapsaml\u0131 bir \u015fekilde yeniden m\u00fczakere edilmesine at\u0131fta bulunurken, Erh\u00fcrman’\u0131n \u00f6nerisi, Crans-Montana’da a\u00e7\u0131kta kalan alt\u0131 kilit noktadan yaln\u0131zca birine, yani K\u0131br\u0131s T\u00fcrk toplumu i\u00e7in \u00f6ncelikli olan siyasi e\u015fitli\u011fe odaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n

Christodoulides ve Erh\u00fcrman, Crans Montana’da elde edilen yak\u0131nla\u015fmalara at\u0131fta bulunuyor, ancak Genel Sekreter taraf\u0131ndan o d\u00f6nemde kendilerine sunulan ve a\u00e7\u0131kta kalm\u0131\u015f olan alt\u0131 konunun tamam\u0131nda stratejik bir anla\u015fmaya varmalar\u0131na yard\u0131m etmeyi ama\u00e7layan \u00e7ok \u00f6nemli bir belgeyi g\u00f6rmezden geliyorlar.<\/p>\n\n

Genel Sekreter, Eyl\u00fcl 2017’de G\u00fcvenlik Konseyi’ne sundu\u011fu raporda, taraflar\u0131n Crans-Montana’da bir anla\u015fmaya varmaya ne kadar yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve net bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131 (18-26. paragraflar). Ayr\u0131ca, m\u00fczakerelerin \u00f6z\u00fcnde yer alan ve a\u00e7\u0131kta kalm\u0131\u015f olan alt\u0131 noktaya da de\u011finmi\u015fti: garantiler ve askerler (g\u00fcvenlik), toprak, m\u00fclkiyet, e\u015fit muamele (T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na e\u015fit muamele) ve g\u00fc\u00e7 payla\u015f\u0131m\u0131. Genel Sekreter raporunun 27. paragrafta bunlar\u0131 \u015fu \u015fekilde \u00f6zetlemi\u015fti:<\/p>\n\n

\u201cKonferans sona erdi\u011finde, taraflar, esasen etkin kat\u0131l\u0131m konusundaki temel sorunu \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015flerdi. Ki\u015filerin serbest dola\u015f\u0131m\u0131 konusunda, T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na e\u015fit muamele ile ilgili baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar devam ediyor olsa da, bunlar, ilkesel farkl\u0131l\u0131klardan ziyade belli ayr\u0131nt\u0131larla ilgiliydi. Toprak d\u00fczenlemeleri konusunda da bir anla\u015fma ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. M\u00fclkiyet konusunda ise, taraflar, prensipte iki ayr\u0131 m\u00fclkiyet rejimi \u00fczerinde anla\u015fm\u0131\u015f, ancak yine baz\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar \u00fczerinde uzla\u015f\u0131 sa\u011flayamam\u0131\u015flard\u0131. Son olarak, taraflar, anla\u015fman\u0131n t\u00fcm i\u00e7 y\u00f6nleriyle ilgili her iki toplumu da tatmin edecek \u015fekilde bir anla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131 varsay\u0131m\u0131yla, bir g\u00fcvenlik konsepti geli\u015ftirmek konusunda \u00f6nemli ilerleme kaydetmi\u015flerdi.\u201d<\/span>Genel Sekreter, Crans-Montana’daki t\u00fcm taraflar\u0131n pozisyonlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirdikten sonra, “potansiyel bir stratejik anla\u015fman\u0131n parametreleri konusunda geni\u015f bir anlay\u0131\u015f birli\u011fi oldu\u011funu,” ancak sonu\u00e7 olarak, taraflar\u0131n bu anla\u015fma i\u00e7in gereken kararl\u0131l\u0131k ve g\u00fcvene sahip olmad\u0131klar\u0131 sonucuna vard\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n\n

Bu kararl\u0131l\u0131k ve g\u00fcven eksikli\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de devam ediyor.\u00a0<\/p>\n\n

\u0130ki taraf\u0131n pozisyonu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, BM, resmi, b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc m\u00fczakerelerin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in erken oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Genel Sekreter, sonsuz tart\u0131\u015fmalar de\u011fil, “sonu\u00e7 odakl\u0131” m\u00fczakereler istedi\u011fini defalarca belirtti. Bu a\u015famada da, \u00f6ncelikle somut sonu\u00e7lara sahip g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131, \u00f6zellikle de G\u00fcvenlik Konseyi’nin de hemfikir oldu\u011fu, ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor.\u00a0<\/p>\n\n

Bu a\u00e7\u0131dan, Genel Sekreter, ger\u00e7ek\u00e7i ko\u015fullar yaratmak ve ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerin kesinlikle gerekli oldu\u011funu savunuyor.\u00a0<\/p>\n\n

Ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131yla ilgili sorun ne?<\/b><\/p>\n\n

Christodoulides, \u00f6ncelikle resmi bir konferans konusunda anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131, ve d\u00f6rt yeni ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 konusunda anla\u015fmaya var\u0131lmas\u0131 i\u00e7in tam kapsaml\u0131 m\u00fczakerelerin yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ediyor. Christodoulides\u2019in \u00f6nerdi\u011fi d\u00f6rt ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 \u015funlar: Erenk\u00f6y (Go\u00e7\u00e7ina), Ak\u0131nc\u0131lar (Lurucina), Haspolat (Mia Milya), Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu) – Eylence (Aglandja).<\/p>\n\n

Erh\u00fcrman, “K\u0131br\u0131s sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcme elveri\u015fli bir ortam” yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kapsaml\u0131 bir g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 \u00f6nlemler paketinin par\u00e7as\u0131 olarak, t\u00fcm ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 destekliyor. \u00d6nerdi\u011fi ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 \u015funlar: Haspolat (Mia Milya), Ak\u0131nc\u0131lar (Lurucina), Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu) ve Eylence (Aglandja).<\/p>\n\n

Haspolat (Mia Milya)<\/strong><\/p>\n\n

Lefko\u015fa’n\u0131n do\u011fusunda bulunan Haspolat (Mia Milya), 2023’ten beri tart\u0131\u015f\u0131lmakta olan en \u00f6nemli ge\u00e7i\u015f noktas\u0131d\u0131r. Buradaki mevcut cadde \u00fczerindeki engel kolayca y\u0131k\u0131labilir ve ge\u00e7i\u015f i\u00e7in eri\u015fim sa\u011flanabilir. Burada, ara b\u00f6lge i\u00e7inde kalan alan k\u0131sad\u0131r ve ara\u00e7lar i\u00e7in \u00e7ok \u015feritli yollar da dahil olmak \u00fczere gerekli altyap\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 i\u00e7in bolca yer vard\u0131r. A\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde, Haspolat (Mia Milya), adan\u0131n en kalabal\u0131k b\u00f6lgesi olan Lefko\u015fa’ya hizmet ederek, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ge\u00e7i\u015f say\u0131lar\u0131n\u0131 art\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n

22 y\u0131ld\u0131r, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ba\u015fkentte ara\u00e7l\u0131 ge\u00e7i\u015fe imkan veren tek ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 bat\u0131daki Kermiya ge\u00e7i\u015f noktas\u0131d\u0131r. \u0130statistiklere g\u00f6re, t\u00fcm ge\u00e7i\u015flerin %70’inden fazlas\u0131 bu noktadan ger\u00e7ekle\u015fiyor. Dolay\u0131s\u0131yla Kermiya, Ye\u015fil Hat boyunca faaliyet g\u00f6steren di\u011fer sekiz ge\u00e7i\u015f noktas\u0131na k\u0131yasla en y\u00fcksek yo\u011funlu\u011fa ve en uzun kuyruklara sahip. Bu, K\u0131br\u0131sl\u0131lar\u0131n, i\u015fe veya okula gitmek gibi g\u00fcnl\u00fck, rutin i\u015fler i\u00e7in bile saatlerce ara\u00e7 kuyruklar\u0131nda beklemeleri anlam\u0131na geliyor. Kermiya’daki mevcut ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesiyle birlikte Haspolat (Mia Milya) ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, yo\u011funlu\u011fu azaltacak ve ayn\u0131 zamanda iki toplum aras\u0131ndaki ticareti kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n

<\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

S\u00fcrecin ba\u015f\u0131nda, Haspolat (Mia Milya) ile ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, iki toplum aras\u0131ndaki ticareti desteklemek amac\u0131yla yaln\u0131zca taksi, otob\u00fcs ve benzeri ticari ara\u00e7lar\u0131n ge\u00e7i\u015fine odaklanm\u0131\u015ft\u0131. Ancak bu durum de\u011fi\u015fti. K\u0131br\u0131sl\u0131 Rum m\u00fczakereci Menelaos Menelaou\u2019ya g\u00f6re, Rum taraf\u0131n\u0131n \u015fu anki \u00f6nerisi Haspolat (Mia Milya) ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n, a\u00e7\u0131lmas\u0131 durumunda, herkese hizmet vermesi y\u00f6n\u00fcnde. <\/span>Kirac\u0131k\u00f6y ve Luricina <\/b><\/p>\n\n

K\u0131br\u0131s Rum taraf\u0131ndaki Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu) kasabas\u0131 ve K\u0131br\u0131s T\u00fcrk taraf\u0131ndaki Ak\u0131nc\u0131lar (Lurucina), Mesarya ovas\u0131n\u0131n kalbinde yer al\u0131yor. Ak\u0131nc\u0131lar (Lurucina)’ya giden g\u00fczergah, g\u00fcneye do\u011fru derin ve dar bir \u015ferit olu\u015fturan ate\u015fkes hatt\u0131 nedeniyle bu kasaba ve k\u00f6y, co\u011frafi olarak izole durumdad\u0131r. Bu iki ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, yerel kalk\u0131nma ve ara\u00e7lar i\u00e7in alternatif g\u00fczergahlar sa\u011flayarak, Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu) ve Ak\u0131nc\u0131lar (Lurucina)’n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerle ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racak ve iki topluluk aras\u0131nda ileti\u015fim ve al\u0131\u015fveri\u015fi geli\u015ftirecektir.<\/p>\n\n

Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu) \u015fu anda Lefko\u015fa’dan kopuk durumdad\u0131r. Bu durum, teorik olarak 1974 \u00f6ncesinde var olan eski yol kullan\u0131larak a\u015f\u0131labilir. Bu yolun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ara b\u00f6lge i\u00e7erisinde yer al\u0131yor. S\u00f6z konusu g\u00fczergah, T\u00fcrk askeri b\u00f6lgesi olan Gaziler k\u00f6y\u00fcnden dar bir \u015ferit halinde ge\u00e7erek Eylence (Aglandja)\u2019deki K\u0131br\u0131s \u00dcniversitesi’ne ula\u015f\u0131yor.<\/span>Yerel medyaya g\u00f6re, Rum taraf\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu g\u00fczergah\u0131n ara b\u00f6lge \u00fczerinden a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015f, ve b\u00f6ylece herhangi bir kontrol noktas\u0131na gerek duyulmayaca\u011f\u0131n\u0131 ima etmi\u015fti. Yaz aylar\u0131nda, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk taraf\u0131, ara b\u00f6lgenin d\u0131\u015f\u0131nda, T\u00fcrk ate\u015fkes hatt\u0131n\u0131n kuzeyinde, Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu) ve Eylence (Aglandja)’de (K\u0131br\u0131s \u00dcniversitesi) iki ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 \u00f6nerdi. Rum taraf\u0131, zaman ve maliyeti gerek\u00e7e g\u00f6stererek bu g\u00fczergah\u0131 reddetti ve 1974 \u00f6ncesinden kalan yolun kullan\u0131lmas\u0131nda \u0131srar etti.<\/span>Christodoulides, 28 Ocak’ta BM’nin g\u00fczergah de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6nerisini kabul edece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu \u00f6neri, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n \u00f6nerdi\u011fi g\u00fczergah\u0131n, Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu)’den kuzeye do\u011fru ge\u00e7ip Yeri yak\u0131nlar\u0131ndaki ara b\u00f6lgeye girerek Eylence (Aglandja)’ye varacak \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilmesini i\u00e7eriyor. Bu da Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu) ve Yeri’de iki ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. Her iki \u00f6neride de Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu)’den Eylence (Aglandja)’ye gitmek i\u00e7in kat edilmesi gereken toplam mesafe \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermiyor.<\/span><\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

Ak\u0131nc\u0131lar (Lurucina) ile Lymbia kasabas\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flayacak ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 hakk\u0131nda net bir anla\u015fmazl\u0131k yok. K\u0131br\u0131s Rum ve K\u0131br\u0131s T\u00fcrk yerle\u015fim yerleri aras\u0131ndaki mesafe burada sadece birka\u00e7 y\u00fcz metre.<\/span><\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

Erenk\u00f6y (Go\u00e7\u00e7ina)<\/strong><\/p>\n\n

Christodoulides’in Erenk\u00f6y (Go\u00e7\u00e7ina) i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6neri, 1964’ten beri tamamen izole halde olan ve sadece deniz yoluyla ula\u015f\u0131labilen k\u00fc\u00e7\u00fck bir T\u00fcrk b\u00f6lgesinde a\u00e7\u0131lacak bir ge\u00e7i\u015f noktas\u0131d\u0131r. Buras\u0131 \u015fu anda bir T\u00fcrk askeri kamp\u0131d\u0131r. Erenk\u00f6y (Go\u00e7\u00e7ina), Milli Muhaf\u0131z Ordusu\u2019nun askeri mevzilerinin bulundu\u011fu tepelerle \u00e7evrilidir. Rum taraf\u0131n\u0131n \u00f6nerdi\u011fi ve k\u0131y\u0131 boyunca devam eden g\u00fczergah, Pirgos k\u00f6y\u00fc ile Poli kasabas\u0131 ve Baf b\u00f6lgesine do\u011fru kuzey k\u0131y\u0131s\u0131 boyunca uzanan k\u00f6yler aras\u0131ndaki mesafeyi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131saltacakt\u0131r. Ancak, b\u00f6lge yo\u011fun bir \u015fekilde askerile\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

Christodoulides, \u00f6zellikle bu ge\u00e7i\u015f noktas\u0131nda \u0131srar ediyor, ve bunun, K\u0131br\u0131sl\u0131 Rumlar\u0131n uzun zamand\u0131r devam eden bir talebi oldu\u011funu ve bundan vazge\u00e7ilemeyece\u011fini savunuyor. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f, K\u0131br\u0131s Rum medyas\u0131nda defalarca tekrarlan\u0131yor ve K\u0131br\u0131s T\u00fcrk \u00f6nerilerinin (Haspolat, Lurucina) kabul edilebilir oldu\u011fu, K\u0131br\u0131s Rum taraf\u0131n\u0131n Kirac\u0131k\u00f6y (Athienu) konusunda esneklik g\u00f6sterdi\u011fi, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n ise buna kar\u015f\u0131l\u0131k vermedi\u011fi, ve Erenk\u00f6y (Go\u00e7\u00e7ina) konusunda \u0131srarc\u0131 olundu\u011fu arg\u00fcman\u0131yla birlikte sunuluyor. Erh\u00fcrman, BM’nin Kirac\u0131k\u00f6y i\u00e7in bir \u00f6neride bulundu\u011funu, ancak Erenk\u00f6y (Go\u00e7\u00e7ina)\u2019ya dair bir \u015fey s\u00f6ylemedi\u011fini iddia ediyor.\u00a0<\/span>“D\u00f6rt ge\u00e7i\u015f noktas\u0131” hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, \u015fu ana kadar Erenk\u00f6y (Go\u00e7\u00e7ina) konusundaki \u00e7\u0131kmaz nedeniyle sekteye u\u011fram\u0131\u015f ve donmu\u015f durumda.\u00a0<\/span><\/p>\n\n

Ancak bu arada alternatif \u00f6neriler de sunuldu. Lefko\u015fa’daki yerel y\u00f6netimlerin iki ba\u015fkan\u0131, Charalambos Prountzos ve Mehmet Harmanc\u0131, Lefko\u015fa surlar\u0131 i\u00e7inde, \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde trafik s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanan Lokmac\u0131’dakine benzer bir yaya ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 daha a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Bu, g\u00fcneydeki yeni Lefko\u015fa Belediye Binas\u0131 ile kuzeydeki Bedesten\u2019i birbirine ba\u011flayan Lidinis Caddesi \u00fczerindeki bir ba\u011flant\u0131d\u0131r. Christodoulides bundan k\u0131saca bahsetmi\u015f olsa da, sonras\u0131nda bu konuda bir geli\u015fme olmad\u0131. Harmanc\u0131 ayr\u0131ca Haspolat (Mia Milya)’n\u0131n do\u011fusunda Kaymakl\u0131 b\u00f6lgesinde, yayalar ve ara\u00e7lar i\u00e7in ba\u015fka bir ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 daha \u00f6nerdi.<\/p>\n\n

\u015eu andaki tek olumlu geli\u015fme olan Kermiya ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n kapasitesini art\u0131rmaya y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar bile y\u0131llarca s\u00fcren gecikmelerin ard\u0131ndan geldi. Kermiya ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 tek ba\u015f\u0131na mevcut durumu de\u011fi\u015ftirmeye yeterli de\u011fil. <\/p>\n\n

Ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131: Sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in de\u011fil, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc baltalamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor <\/b><\/p>\n\n

G\u00fcvenlik Konseyi, “siyasi e\u015fitli\u011fe sahip iki b\u00f6lgeli, iki toplumlu bir federasyon temelinde” resmi m\u00fczakerelerin yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ilerlemenin gereklili\u011fini vurguluyor, ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 destekliyor ve liderleri, Genel Sekreter ile “acil bir \u015fekilde” i\u015fbirli\u011fi yapmaya davet ediyor. “\u00c7\u00f6z\u00fcm bulma sorumlulu\u011funun, her \u015feyden \u00f6nce K\u0131br\u0131sl\u0131lar\u0131n kendilerinde” oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n\n

Yeni ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 konusunda anla\u015fmaya var\u0131lamamas\u0131, g\u00fcven yarat\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerin, liderlerin sorunu \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik stratejilerinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Aksine, bu \u00f6nlemler, \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma \u00e7abalar\u0131n\u0131 ask\u0131ya almak veya baltalamak i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131l\u0131yor. D\u00f6rt ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 i\u00e7in yap\u0131labilecek bir paket anla\u015fmaya y\u00f6nelik g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, \u00e7\u0131karc\u0131l\u0131k ve taktik manevralarla dolu. Her bir nokta, kazanan\u0131 olmayan bir oyun, bir prestij meselesi, bir taviz haline getiriliyor. Vatanda\u015flar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131, etkile\u015fimin \u00f6nemi, ve insanlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fck zorluklar ikinci plana at\u0131l\u0131yor. Her liderin farkl\u0131 ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 \u00f6nermesi, K\u0131br\u0131s sorununu \u00e7\u00f6zme konusunda ger\u00e7ek bir irade ortaya koymak yerine, i\u00e7 kamuoyuna y\u00f6nelik hareket ettiklerini g\u00f6steriyor. BM taraf\u0131ndan vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi, iki toplumlu i\u015fbirli\u011fi ve ileti\u015fimi te\u015fvik etmek onlar i\u00e7in bir \u00f6ncelik gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/span>\u00c7eli\u015fki<\/b><\/p>\n\n

K\u0131br\u0131sl\u0131lar, \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f K\u0131br\u0131s sorununun yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7eli\u015fkileri her zamankinden daha fazla hissediyorlar. Hem K\u0131br\u0131sl\u0131 Rumlar hem de K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler Avrupa Birli\u011fi vatanda\u015f\u0131 olmalar\u0131na ra\u011fmen, birbirinden ayr\u0131 ya\u015f\u0131yor. Yeniden birle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015fimdi her zamankinden daha uzak. K\u0131br\u0131sl\u0131 liderler s\u00fcreci yeniden ba\u015flatman\u0131n bir yolunu bulam\u0131yor ve s\u00fcrekli olarak \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 ve verimsiz bir ortam yaratmaya devam ediyor.<\/p>\n\n

Ye\u015fil Hat boyunca dokuz ge\u00e7i\u015f noktas\u0131ndan her g\u00fcn binlerce ki\u015fi ge\u00e7iyor<\/b><\/p>\n\n

Olumsuz iklime ra\u011fmen, ge\u00e7i\u015f kap\u0131lar\u0131n\u0131 kullanan vatanda\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131 her y\u0131l istikrarl\u0131 bir \u015fekilde art\u0131yor. 2004 y\u0131l\u0131nda 120.000 olan ge\u00e7i\u015f say\u0131s\u0131 (2004, 50.000 K\u0131br\u0131s Rum, 70.000 K\u0131br\u0131s T\u00fcrk), 2019\u2019da 1.200.000’e (480.000 K\u0131br\u0131s Rum, 460.000 K\u0131br\u0131s T\u00fcrk) ula\u015ft\u0131. Covid salg\u0131n\u0131 sonras\u0131nda ge\u00e7i\u015fler h\u0131zla artt\u0131. AB One Stop Shop Hizmet Merkezi ve K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti polisi taraf\u0131ndan sa\u011flanan en son verilere g\u00f6re, 2024 y\u0131l\u0131nda ge\u00e7i\u015fler toplamda yakla\u015f\u0131k 6 milyon (2.528.106 K\u0131br\u0131sl\u0131 Rum, 3.456.622 K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk) oldu. 2025 y\u0131l\u0131nda ise bu say\u0131 6,5 \u200b\u200bmilyona (2.787.622 K\u0131br\u0131sl\u0131 Rum, 3.728.577 K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrk) ula\u015ft\u0131. K\u0131br\u0131sl\u0131 Rum ve K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin ge\u00e7i\u015flerine ek olarak, di\u011fer Avrupal\u0131lar\u0131n ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclke vatanda\u015flar\u0131n\u0131n ge\u00e7i\u015flerinde de art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc; bu say\u0131 2024’te 1.8 milyona ula\u015ft\u0131 ve 2025’te 2 milyonu a\u015ft\u0131. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131ndan ge\u00e7en ara\u00e7 say\u0131s\u0131 da art\u0131yor ve 2025 i\u00e7in yap\u0131lan en son say\u0131ma g\u00f6re bu say\u0131 y\u0131lda 5.000.000’u a\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n

N\u00fcfus oranlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin, zaman i\u00e7inde K\u0131br\u0131sl\u0131 Rumlara g\u00f6re daha fazla ge\u00e7i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin ge\u00e7i\u015flerindeki istikrarl\u0131 art\u0131\u015f, di\u011fer fakt\u00f6rlerin yan\u0131 s\u0131ra, T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n de\u011fer kayb\u0131 nedeniyle adan\u0131n kuzeyinde s\u00fcrekli y\u00fckselmekte olan hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ili\u015fkilidir. Ge\u00e7i\u015fi yapan her iki toplumdan bireyler \u00f6nemli d\u00fczeyde harcama yap\u0131yor. Kredi kart\u0131 kullan\u0131m kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re, 2024 y\u0131l\u0131nda K\u0131br\u0131sl\u0131 Rumlar Ye\u015fil Hat\u2019\u0131n di\u011fer taraf\u0131nda 45.543.267 euro, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler ise 49.076.473 euro harcad\u0131lar. Nakit i\u015flemlerin ise bu rakamlar\u0131n iki kat\u0131 oldu\u011fu tahmin ediliyor.\u00a0<\/span>\u00c7eli\u015fkiler Politikas\u0131<\/b><\/p>\n\n

Ye\u015fil Hat boyunca dokuz ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 bulunuyor. \u0130lk d\u00f6rt ge\u00e7i\u015f noktas\u0131, K\u0131br\u0131sl\u0131lar\u0131n neredeyse otuz y\u0131ll\u0131k b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fckten sonra ilk kez bir araya gelmelerini sa\u011flamak amac\u0131yla 2003 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131ld\u0131. Bunlardan ikisi Lefko\u015fa’da, Ledra Palas ve Kermiya’da. Di\u011fer ikisi ise Beyarmudu ve Akyar’da, Dikelya’daki \u0130ngiliz \u00fcslerinin do\u011frudan ayr\u0131m \u00e7izgisine biti\u015fik oldu\u011fu b\u00f6lgelerde yer al\u0131yor. \u0130lk ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk y\u00f6netiminin tek tarafl\u0131 karar\u0131 ve T\u00fcrkiye’nin onay\u0131yla a\u00e7\u0131ld\u0131. <\/p>\n\n

1 May\u0131s 2004’te Ye\u015fil Hat T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. O tarihten itibaren ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 Avrupa hukuku temelinde faaliyet g\u00f6steriyor. K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti yetkilileri, “hatt\u0131 ge\u00e7en t\u00fcm ki\u015fileri, ara\u00e7lar\u0131n\u0131 ve beraberlerindeki e\u015fyalar\u0131” kontrol ediyor. G\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni ve yasad\u0131\u015f\u0131 g\u00f6\u00e7le m\u00fccadele nedenleriyle ge\u00e7i\u015flere yaln\u0131zca belirlenmi\u015f ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131nda izin veriliyor ve “herkes, kimli\u011fini do\u011frulamak amac\u0131yla en az bir kez kontrolden ge\u00e7iyor.”<\/span>2010 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde, iki toplumun liderleri \u00fc\u00e7 ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 daha a\u00e7ma konusunda anla\u015ft\u0131lar. 2006 y\u0131l\u0131nda Bostanc\u0131 ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. Bu ge\u00e7i\u015f noktas\u0131, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklere mali yard\u0131m sa\u011flanmas\u0131na ili\u015fkin AB d\u00fczenlemesinin onaylanmas\u0131ndan birka\u00e7 hafta sonra a\u00e7\u0131ld\u0131. Ard\u0131ndan, 2008 y\u0131l\u0131nda Lokmac\u0131 ve 2010 y\u0131l\u0131nda Ye\u015fil\u0131rmak ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131. O zamandan beridir ge\u00e7en 16 y\u0131lda, ge\u00e7i\u015fler 460.000’den (2010) 6.5 milyona y\u00fckseldi. Ye\u015fil\u0131rmak\u2019tan sonra, Kas\u0131m 2018’de iki ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 daha a\u00e7\u0131ld\u0131: Derinya ve Apl\u0131\u00e7.<\/span>S\u00f6ylemsel olarak, K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti yetkilileri vatanda\u015flar\u0131n ge\u00e7i\u015f yapmas\u0131n\u0131 engellemiyor. Cumhurba\u015fkan\u0131 Christodoulides, kendisine ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 hakk\u0131nda soru soran gazetecilere yapt\u0131\u011f\u0131 son a\u00e7\u0131klamada, “2003 y\u0131l\u0131nda k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 k\u0131smen kald\u0131rmaya karar veren i\u015fgalci rejimdi” dedi ve “K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti yetkilileri i\u015fgal alt\u0131ndaki b\u00f6lgelere ge\u00e7i\u015fi hi\u00e7bir zaman engellemedi, bunu T\u00fcrkiye ve i\u015fgalci rejim yapt\u0131” diye ekledi.<\/span>Prensipte K\u0131br\u0131s T\u00fcrk liderli\u011fi de ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan yana. Siyasi e\u015fitli\u011fe dayal\u0131 iki b\u00f6lgeli, iki toplumlu bir federasyonu destekleyen liderler, iki toplumlu i\u015fbirli\u011fine y\u00f6nelik bu t\u00fcr giri\u015fimleri destekliyor. Federal \u00e7\u00f6z\u00fcme kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar ise K\u0131br\u0131s Rum toplumu ile etkile\u015fime kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. <\/span>Di\u011fer taraftan, bir\u00e7ok K\u0131br\u0131sl\u0131 Rum siyasi parti, ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131 reddediyor ve bunlar\u0131 kullananlar\u0131 ele\u015ftiriyor. Bu tutum, iki b\u00f6lgeli bir federasyona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan partilerin g\u00f6r\u00fc\u015flerini yans\u0131t\u0131yor. Bu partilerin \u00e7o\u011fu, Nicos Christodoulides’in se\u00e7ilmesini destekledi, ve \u015fu anda onun h\u00fck\u00fcmetinde yer alarak onun K\u0131br\u0131s sorununu ele al\u0131\u015f bi\u00e7imine arka \u00e7\u0131k\u0131yor. <\/span>\u0130ki toplumun liderlerinin ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik yakla\u015f\u0131mlar\u0131 tutars\u0131zd\u0131r. \u0130lk ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131, Nisan ve May\u0131s 2003’te K\u0131br\u0131s T\u00fcrk y\u00f6netiminin tek tarafl\u0131 karar\u0131yla a\u00e7\u0131ld\u0131. 2004 y\u0131l\u0131ndan bu yana, K\u0131br\u0131s Rum liderli\u011fi, ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n kapsaml\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn yerine ge\u00e7memesi gerekti\u011fini savunuyor. Ancak aradan ge\u00e7en 22 y\u0131lda uzun s\u00fcreli durgunluklar ya\u015fand\u0131 ve \u015fu anda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm umudu yok. Ye\u015fil Hat T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’ne g\u00f6re, her bir yeni ge\u00e7i\u015f noktas\u0131, K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti ve K\u0131br\u0131s T\u00fcrk y\u00f6netimi i\u00e7in altyap\u0131 ve kontroller de dahil olmak \u00fczere yeni y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler do\u011furuyor. Bunlar, iki taraf aras\u0131nda \u00f6nceden isti\u015fareler yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ayr\u0131ca askeri g\u00fc\u00e7lerin geri \u00e7ekilmesini de gerektiriyor. <\/span>Ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f zamanlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, anlaml\u0131 m\u00fczakereler i\u00e7in bir \u00e7\u00f6z\u00fcm ortam\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek amac\u0131yla yaln\u0131zca 2008 ve 2010 y\u0131llar\u0131nda yeni ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. O d\u00f6nemdeki liderler Dimitris Christofias ve Mehmet Ali Talat idi. Di\u011fer t\u00fcm durumlarda ise liderler, bir uzla\u015fmaya varma \u00e7abalar\u0131nda ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ard\u0131ndan uluslararas\u0131 tepkiyi ve i\u00e7erideki hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131 a\u00e7t\u0131lar. <\/span>BM Bar\u0131\u015f Plan\u0131 (Annan Plan\u0131) referandumlar\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 2004 ve 2006 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fananlar da tam olarak bundan ibaretti. Ayn\u0131 durum 2018’de Crans Montana g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan da tekrarland\u0131. 2015-2017 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Anastasiades ve Ak\u0131nc\u0131 yo\u011fun bir \u015fekilde bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ile me\u015fgulken, kamuoyunda g\u00fcven a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumlu bir de\u011fi\u015fim ger\u00e7ekle\u015fti. \u0130ki lider yo\u011fun m\u00fczakerelere dalm\u0131\u015f durumdayd\u0131 ve herhangi bir ge\u00e7i\u015f noktas\u0131 a\u00e7mad\u0131lar. \u00c7e\u015fitli alanlarda in\u015fa ettikleri g\u00fcven daha sonra zamanla kaybedildi.<\/span><\/p>\n\n

TABLO: Ge\u00e7i\u015f Noktalar\u0131 Takvimi<\/b><\/p>\n\n

Ge\u00e7i\u015f Noktalar\u0131 (9 a\u00e7\u0131k ge\u00e7i\u015f noktas\u0131)<\/b><\/td>Y\u0131l<\/strong><\/td><\/tr>
Ledra Palas, Kermiya & Pile ve Akyar – her ikisi de \u0130ngiliz \u00dcss\u00fc<\/td>2003<\/td><\/tr>
Astromerit-Bostanc\u0131<\/td>2006<\/td><\/tr>
Lokmac\u0131<\/td>2008<\/td><\/tr>
Ye\u015fil\u0131rmak<\/td>2010<\/td><\/tr>
Derinya & Lefke Apl\u0131\u00e7 <\/td>2018<\/td><\/tr>
Kermiya ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi \n<\/span>4 yeni ge\u00e7i\u015f noktas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 – mutabakat yok <\/span><\/td>2025-2026<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n

Kaynak: Avrupa Komisyonu – AB One Stop Shop Hizmet Noktas\u0131<\/p>\n\n

<\/div>\n\n

Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 analiz, BM’nin temel g\u00f6zlemini do\u011fruluyor: Ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, K\u0131br\u0131s i\u00e7i ticaret, ve iki toplum aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi gibi ad\u0131mlar, ara s\u0131ra g\u00fcven in\u015fa etmek i\u00e7in yap\u0131lan \u015feyler olmamal\u0131. Bunlar, aksine, uzun s\u00fcredir devam eden anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6zme \u00e7abalar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olmal\u0131.\u00a0<\/span><\/p>\n\n