Σε Ποιον Ανήκουν τα ΜΜΕ;
Το CIReN δημοσιεύει την επικαιροποιημένη έρευνά του για να συνεχίσει να ρίχνει φως στην ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης στην Κυπριακή Δημοκρατία, με σκοπό να βοηθήσει την κοινωνία να γνωρίζει τους τελικούς δικαιούχους των παρόχων των ειδήσεων που παρακολουθούν και ενημερώνονται.
Ανάλογη έρευνα βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη στο βόρειο τμήμα του νησιού.
Για χρόνια η απουσία διαφάνειας στην ιδιοκτησία των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην Κυπριακή Δημοκρατία έχει κρατήσει την παγκόσμια κατάταξη της χώρας στην πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης πολύ χαμηλότερα από ό,τι θα αναμενόταν από ένα κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, το σημαντικότερο, έχει αμαυρώσει την ακεραιότητα της παραγόμενης δημοσιογραφίας.
Από την εποχή που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη έρευνα μας το 2024, έχουν σημειωθεί σημαντικές εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την ανάγκη βελτίωσης της διαφάνειας στην ιδιοκτησία των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ενώ έχουν δημοσιευθεί νέες διεθνείς αξιολογήσεις σχετικά με τον πλουραλισμό και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης.
Η σημαντικότερη εξέλιξη ήταν η εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1083 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πράξη για την Δημοσιογραφική Ελευθερία, ο οποίος υποχρεώνει τους παρόχους υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης “να καθιστούν εύκολα και άμεσα προσβάσιμες στους αποδέκτες των υπηρεσιών τους επικαιροποιημένες πληροφορίες” σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς τους, περιλαμβανόμενων των ονομάτων “ του άμεσου ή έμμεσου ιδιοκτήτη ή ιδιοκτητών τους με συμμετοχές που τους παρέχουν τη δυνατότητα να ασκούν επιρροή στη δραστηριότητα και στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων”.
Από τις 8 Αυγούστου 2025, οι περισσότερες από τις ουσιαστικές διατάξεις της Ευρωπαϊκής Πράξης για τη Δημοσιογραφική Ελευθερία (συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων διαφάνειας όσον αφορά την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης) εφαρμόζονται πλήρως σε ολόκληρη την ΕΕ. Οι διατάξεις αυτές είναι άμεσα δεσμευτικές για όλα τα κράτη μέλη και οι πάροχοι υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης υποχρεούνται να τις εφαρμόζουν. Ορισμένα στοιχεία απαιτούν από τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ή να εναρμονίσουν εθνικούς κανόνες, για παράδειγμα, τη δημιουργία ή την προσαρμογή βάσεων δεδομένων σχετικά με την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης ή διοικητικών διαδικασιών για να εξασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο.
Αν και η Κυπριακή Δημοκρατία δεσμεύεται νομικά από την Ευρωπαϊκή Πράξη και τις υποχρεώσεις διαφάνειας που αυτή επιβάλλει, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει αποτελεσματική και πρακτική εφαρμογή (π.χ. δημόσια βάση δεδομένων, υποβολή εκθέσεων από τις ρυθμιστικές αρχές). Τον Απρίλιο του 2025, υποβλήθηκε στους ενδιαφερόμενους φορείς ένα σχέδιο νόμου με στόχο την προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας, εν μέσω έντονων επικρίσεων από ομάδες υπεράσπισης της δημοσιογραφικής ελευθερίας, νομικούς εμπειρογνώμονες και υποστηρικτές των μέσων ενημέρωσης, οι οποίοι προειδοποίησαν ότι το σχέδιο αυτό θα μπορούσε να απειλήσει την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης αντί να την προστατεύσει.
Το Υπουργείο Εσωτερικών δήλωσε στο CIReN ότι “το σχέδιο νόμου έχει υποβληθεί στη
Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας τον περασμένο Ιούλιο για επείγουσα νομοτεχνική επεξεργασία του, έτσι ώστε να προωθηθεί άμεσα στο Υπουργικό Συμβούλιο για έγκριση και στη Βουλή των Αντιπροσώπων για ψήφιση.
Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεσή της για το κράτος δικαίου στην Κύπρο, υπογράμμισε ότι «το νομικό πλαίσιο σχετικά με τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης δεν έχει βελτιωθεί». Στην έκθεσή της σημειώνεται ότι «τα ψηφιακά και έντυπα μέσα ενημέρωσης παραμένουν χωρίς ρύθμιση όσον αφορά τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων ενημέρωσης και το σχετικό νομικό πλαίσιο που διέπει τα οπτικοακουστικά μέσα ενημέρωσης εφαρμόζεται με μη συνεκτικό τρόπο».
Η Κυπριακή Δημοκρατία υπέστη τεράστια πτώση στον Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου 2025, εν μέσω ανησυχιών για τις πρόσφατες νομοθετικές προσπάθειες της κυβέρνησης που θα υπονομεύσουν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης. Σύμφωνα με τον δείκτη RSF που δημοσιεύθηκε τον Μάιο, η Κύπρος υποχώρησε 12 θέσεις και κατατάσσεται 77η μεταξύ 180 χωρών το 2025.
Το Κέντρο για τον Πλουραλισμό και την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης του EUI, στην έκθεση παρακολούθησης του Ιουνίου 2025, αξιολόγησε την έλλειψη διαφάνειας στην ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης στην Κύπρο ως υψηλού κινδύνου σε ποσοστό 90% για το 2024, σε σύγκριση με 84% το 2023.
Σε αυτή την επικαιροποιημένη έκθεση, το CIReN επικαιροποίησε και επέκτεινε την έρευνά του σχετικά με την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης, ώστε να συμπεριλάβει τις τελευταίες αλλαγές στην ιδιοκτησία, καθώς και όλα τα κυπριακά τηλεοπτικά κανάλια και εφημερίδες.
Τα στοιχεία της έρευνας επαληθεύτηκαν σε σχέση με τα επίσημα αρχεία που τηρεί το Μητρώο Εφόρου Εταιρειών της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Βρείτε τα ιστορικά μας ευρήματα για την έκθεση ιδιοκτησίας μέσων ενημέρωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας για το 2024 σε αυτόν τον σύνδεσμο