Από την περίοδο της μεταναστευτικής κρίσης τη δεκαετία του 2010, το ζήτημα της μεταβολής των θρησκευτικών και πολιτισμικών δημογραφικών στοιχείων έχει καταστεί αντικείμενο πολιτικής διαμάχης στην Κύπρο, καθώς και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, ιδίως από δεξιά κόμματα.
Το Cyprus Investigative Reporting Network (CIReN) εξέτασε τις πρόσφατες δηλώσεις του δημάρχου Πάφου Φαίδωνα Φαίδωνος, σύμφωνα με τις οποίες το 60% του πληθυσμού της Κύπρου είναι χριστιανοί και το 40% μουσουλμάνοι και ότι το 2037 οι χριστιανοί θα είναι το 49% και οι μουσουλμάνοι το 51%.
Το CIReN χρησιμοποίησε τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της απογραφής και τις προβλέψεις για τον πληθυσμό, καθώς και τους δικούς του υπολογισμούς με βάση αυτά τα στοιχεία, για να διεξαγάγει έλεγχο τεκμηρίωσης των στοιχείων και να εκδώσει την ετυμηγορία του.
Ο Ισχυρισμός
Κατά τη διάρκεια μιας εκτενούς συνέντευξης στην εκπομπή «Αιχμές» που μεταδόθηκε στο τηλεοπτικό κανάλι Omega στις 2 Ιουνίου 2025, ο δήμαρχος Πάφου Φαίδωνας Φαίδωνος, συζητώντας θέματα σχετικά με το Κυπριακό, δήλωσε ότι «αυτή τη στιγμή, το νησί της Κύπρου κατοικείται από 60% Χριστιανούς και 40% Μουσουλμάνους”. “Το 2037 θα είμαστε 49% χριστιανοί και 51% μουσουλμάνοι», πρόσθεσε, φέροντας ως παράδειγμα τον Λίβανο και τις εκεί δημογραφικές αλλαγές ανάμεσα σε διαφορετικές θρησκευτικές ομάδες υπέρ των μουσουλμάνων.
Τα Γεγονότα
Η τελευταία απογραφή με στοιχεία για τη θρησκευτική σύνθεση του πληθυσμού που ζει στις ελεγχόμενες από την κυπριακή κυβέρνηση περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, πραγματοποιήθηκε το 2021. Ο συνολικός πληθυσμός ήταν 923,381 κάτοικοι. Σύμφωνα με την απογραφή αυτή, οι χριστιανοί διαφόρων δογμάτων αντιπροσώπευαν το 77,76% (718,067) των δηλωθέντων θρησκειών των κατοίκων της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ οι μουσουλμάνοι αντιπροσώπευαν το 2,12% (19,534). Ένα επιπρόσθετο 17,31% των ερωτηθέντων (159,835 άτομα) δεν είχε τοποθετηθεί ή δηλώσει καμία θρησκεία στην απάντησή του. Για τους σκοπούς αυτής της επαλήθευσης, θα χρησιμοποιήσουμε αυτά τα ποσοστά ως βάση για τους υπολογισμούς μας.
Η τελευταία απογραφή πληθυσμού που πραγματοποιήθηκε στο βόρειο τμήμα της Κύπρου ήταν το 2011. Στην απογραφή του 2011, η οποία διεξήχθη υπό την ανεπίσημη εποπτεία των Ηνωμένων Εθνών, καταγράφηκε πληθυσμός 286,257 κατοίκων. Ωστόσο, η απογραφή του 2011 στη βόρεια Κύπρο δεν περιελάμβανε ερώτηση σχετικά με τη θρησκεία των ερωτηθέντων.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις που εκπόνησε το Iνστιτούτο Στατιστικής στο βόρειο τμήμα της Κύπρου τον Δεκέμβριο του 2023, ο πληθυσμός του βορρά προβλέπεται να ανέλθει σε 476,214 άτομα για το ίδιο έτος. Από τη στιγμή που δεν υπάρχουν επί του παρόντος επίσημα στοιχεία σχετικά με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των κατοίκων της βόρειας Κύπρου, για τους σκοπούς της παρούσας επαλήθευσης, θα υποθέσουμε ότι ολόκληρος ο πληθυσμός της βόρειας Κύπρου είναι μουσουλμανικός.
Ο προβλεπόμενος πληθυσμός της Κυπριακής Δημοκρατίας για το 2023, όπως υπολογίστηκε από την Στατιστική Υπηρεσία της κυβέρνησης, ήταν 966,400 κάτοικοι. Χρησιμοποιώντας το ποσοστό των μουσουλμάνων στην τελευταία απογραφή της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο ήταν 2.12%, θα υποθέσουμε ότι από αυτούς τους 966,400 ανθρώπους, οι 20,488 είναι μουσουλμάνοι.
Αν προσθέσουμε τον προβλεπόμενο πληθυσμό της βόρειας Κύπρου για το 2023 με την ίδια πρόβλεψη για την Κυπριακή Δημοκρατία, έχουμε συνολικό πληθυσμό 1,442,579 κατοίκων για ολόκληρο το νησί. Από αυτούς τους ανθρώπους, ακόμη και αν υποθέσουμε ότι το 100% του πληθυσμού της βόρειας Κύπρου είναι μουσουλμάνοι, έχουμε συνολικό μουσουλμανικό πληθυσμό στο νησί 496,702, που θα αντιστοιχούσε σε περίπου 34% του συνολικού πληθυσμού.
| Πρόβλεψη Πληθυσμού | Πρόβλεψη Χριστιανών | Ποσοστό | Πρόβλεψη Μουσουλμάνων | Ποσοστό | |
| Κυπριακή Δημοκρατία | 966,400 | 744,128 | 77.77% | 20,488 | 2.12% |
| Κύπρος – βόρειο τμήμα | 476,214 | 0 | 0% | 476,214 | 100% |
| Σύνολο | 1,442,579 | 744,128 | 51.5% | 496,702 | 34.4% |
Πρόβλεψη πληθυσμού 2023 με βάση τη θρησκεία
Δεδομένου ότι το 20% των κατοίκων της Κυπριακής Δημοκρατίας που ερωτήθηκαν στην απογραφή του 2021 (185,780 άτομα) δήλωσαν θρησκευτική πίστη διαφορετική από τη χριστιανική ή τη μουσουλμανική, ή καμία πίστη, ο ισχυρισμός του Φαίδωνος για μια τρέχουσα κατανομή 60% – 40% μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων στο νησί φαίνεται να είναι σαφώς ψευδής.
Αυτή η ομάδα που δεν ταυτίζεται ούτε με τον Μουσουλμανισμό, ούτε τον Χριστιανισμό ήταν επίσης η ομάδα που παρουσίασε τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των δεδομένων των απογραφών του 2011 και του 2021, γεγονός που αντικρούει περαιτέρω τους ισχυρισμούς του Φαίδωνος σχετικά με την κατανομή μεταξύ αυτών των δύο θρησκειών στο νησί.
Τι γίνεται με τους ισχυρισμούς του Φαίδωνος για το 2037;
Για να κάνουμε μια εκτίμηση για τον αριθμό των μουσουλμάνων το 2037, χρησιμοποιήσαμε τον ρυθμό αύξησης του μουσουλμανικού πληθυσμού της Κύπρου μεταξύ 2011 και 2023.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις που εκπόνησαν εμπειρογνώμονες που συμβουλεύουν την κυπριακή κυβέρνηση σχετικά με τη βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, η Κυπριακή Δημοκρατία προβλέπεται να έχει το 2037 πληθυσμό περίπου 1,110,845 κατοίκων.
Αν υποθέσουμε ότι ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Κυπριακής Δημοκρατίας θα συνεχίσει να αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό που αυξήθηκε μεταξύ 2011 και 2021, που αντιστοιχεί σε αύξηση 426 ατόμων ετησίως, αυτό θα προσθέσει 6,816 μουσουλμάνους στον πληθυσμό της Κυπριακής Δημοκρατίας έως το 2037. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να υπάρχουν συνολικά 26,350 μουσουλμάνοι στη Δημοκρατία της Κύπρου το 2037, ή 2,3% του πληθυσμού.
Αν υποθέσουμε ότι ο πληθυσμός στο βόρειο τμήμα της Κύπρου θα συνεχίσει να αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό που προβλέπεται μεταξύ 2011 και 2023, αυτό θα προσθέσει 15,109 άτομα κάθε χρόνο στον πληθυσμό, με αποτέλεσμα 211,526 επιπλέον άτομα έως το 2037. Αυτό θα δώσει στη βόρεια Κύπρο έναν εκτιμώμενο/προβλεπόμενο πληθυσμό 687,740 το 2037.
Προσθέτοντας αυτές τις δύο προβλέψεις (Κυπριακή Δημοκρατία και βόρεια Κύπροw), μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο συνολικός πληθυσμός ολόκληρου του νησιού θα είναι 1,798,585 για το έτος 2037.
Όταν προσθέτουμε αυτούς τους δύο αριθμούς (τον προβλεπόμενο πληθυσμό της βόρειας Κύπρου για το 2037 και τον προβλεπόμενο μουσουλμανικό πληθυσμό για τη Δημοκρατία της Κύπρου), έχουμε συνολικό μουσουλμανικό πληθυσμό 714,490.
Αν υποθέσουμε ότι η ίδια αύξηση του χριστιανικού πληθυσμού της Κύπρου που σημειώθηκε μεταξύ 2011 και 2021 θα συνεχιστεί και κατά την περίοδο έως το 2037, θα προστεθούν 5,874 χριστιανοί ετησίως, ή 93,984 συνολικά κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα έναν συνολικό χριστιανικό πληθυσμό 812,051 ατόμων, πολύ υψηλότερο από τον εκτιμώμενο πληθυσμό των μουσουλμάνων στο νησί το 2037, που είναι 694,556 άτομα.
Για να εκφράσουμε αυτά τα νούμερα σε ποσοστά, το 2037, από τον συνολικό προβλεπόμενο πληθυσμό των 1,798,585, εκτιμάται ότι το 46% θα είναι χριστιανοί, ενώ το 40% θα είναι μουσουλμάνοι.
Και αυτοί οι υπολογισμοί υποθέτουν ότι όλοι οι κάτοικοι του βορρά είναι μουσουλμάνοι. Λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν μη μουσουλμάνοι που ζουν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, το ποσοστό των μουσουλμάνων θα είναι ακόμη μικρότερο.
| Πρόβλεψη Πληθυσμού (2037) | Πρόβλεψη χριστιανικού πληθυσμού | Πρόβλεψη μουσουλμανικού πληθυσμού | |
| Κυπριακή Δημοκρατία | 1,110,845 | 812,051 | 26,350 |
| Κύπρος – βόρειο τμήμα | 687,740 | N/A | N/A |
| Σύνολο | 1,798,585 |
Στοιχεία πρόβλεψης πληθυσμού και θρησκευτικής δημογραφίας για το 2037
Αν και δεν υπάρχουν διαθέσιμα επίσημα στοιχεία σχετικά με τα ποσοστά αθεϊσμού ή μη θρησκευόμενων ατόμων στο βόρεια Κύπρο, αρκετές ακαδημαϊκές μελέτες επί του θέματος υποδεικνύουν μια ισχυρή κοσμική ταυτότητα μεταξύ της τουρκοκυπριακής κοινότητας.
Επιπλέον, η τεκμηριωμένη αύξηση των ξένων ιδιοκτητών ακινήτων στη βόρεια Κύπρο, ιδίως από το Ηνωμένο Βασίλειο, το Ισραήλ και τη Ρωσία τα τελευταία χρόνια, υποδηλώνει σίγουρα ότι το ποσοστό των μουσουλμάνων στη βόρεια Κύπρο είναι αρκετά χαμηλότερο από την συντριπτική πλειοψηφία που θεωρούσαν προηγουμένως οι κοινωνιολόγοι.
Ο ισχυρισμός του Φαίδωνος για τον καταμερισμό της Κύπρου σε χριστιανούς και μουσουλμάνους δεν λαμβάνει υπόψη άλλες θρησκείες, καθώς και τα κοσμικά, αθεϊστικά ή αγνωστικιστικά άτομα του πληθυσμού της βόρειας Κύπρου, για τα οποία δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία.
Τα στοιχεία για τη μετανάστευση στην Κύπρο θα συνεχίσουν να αποτελούν αντικείμενο στενής παρακολούθησης τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με τους ειδικούς. Οι πολιτικοί είναι πρόθυμοι να κάνουν αβάσιμες προβλέψεις που δεν λαμβάνουν υπόψη την επίδραση άλλων παραγόντων, όπως η τάση αύξησης του αριθμού των μη χριστιανών και μη μουσουλμάνων (όπως οι Ισραηλινοί και Κινέζοι υπήκοοι που μετακομίζουν στην Κύπρο) και η μείωση του αριθμού των αιτούντων άσυλο – κυρίως μουσουλμάνων από τη Συρία που μεταφέρονται σε άλλες χώρες της ΕΕ ή επιθυμούν να επιστρέψουν οικειοθελώς στην πατρίδα τους μετά το καθεστώς Άσαντ.
Η ετυμηγορία: Ψευδής
Ο ισχυρισμός του δημάρχου Πάφου Φαίδωνα Φαίδωνος ότι το νησί της Κύπρου κατοικείται σήμερα από 60% χριστιανούς και 40% μουσουλμάνους και ότι το 2037 το ποσοστό αυτό θα είναι 49% χριστιανοί και 51% μουσουλμάνοι είναι αποδεδειγμένα ψευδής, με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία απογραφής και τις προβλέψεις για τον πληθυσμό της Κυπριακής Δημοκρατίας και της βόρειας Κύπρου.
Ακόμη και αν υποθέσουμε ότι ολόκληρος ο πληθυσμός του βόρειου Κύπρου είναι μουσουλμανικός, λόγω έλλειψης διαθέσιμων επίσημων στοιχείων σχετικά με τη θρησκευτική πίστη εκεί, ο μουσουλμανικός πληθυσμός δεν ανέρχεται στο 40% του συνολικού πληθυσμού του νησιού. Ο ισχυρισμός του Φαίδωνος αγνοεί επίσης τους κατοίκους του νησιού και στις δύο πλευρές, οι οποίοι δεν είναι ούτε χριστιανοί ούτε μουσουλμάνοι ή δεν έχουν καμία θρησκευτική πίστη.
Όσον αφορά τις προβλέψεις του Φαίδωνος για το έτος 2037, ακόμη και αν υποθέσουμε ότι η αύξηση του πληθυσμού στη βόρεια Κύπρο και τη Δημοκρατία της Κύπρου θα συνεχιστεί σε επίπεδα αντίστοιχα με αυτά που προκύπτουν από τις διαθέσιμες απογραφές και τις τρέχουσες εκτιμήσεις για τον πληθυσμό, ο χριστιανικός πληθυσμός της Κύπρου θα συνεχίσει να υπερτερεί αριθμητικά του μουσουλμανικού πληθυσμού του νησιού το 2037. Αυτό καθιστά τον ισχυρισμό του για κατανομή 51% μουσουλμάνων και 49% χριστιανών ανακριβή, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία και τις προβλέψεις.
Οι προβλέψεις του Φαίδωνος για το μέλλον δεν λαμβάνουν επίσης υπόψη τον μη χριστιανικό, μη μουσουλμανικό πληθυσμό του νησιού, όπως υποδηλώνει η κατανομή που έχει κάνει.
Ενώ οι ισχυρισμοί του Φαίδωνος δεν αντέχουν σε έλεγχο με βάση τα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία απογραφής και τις προβλέψεις μας για το μέλλον, είναι πιθανό οι ισχυρισμοί αυτοί να έχουν περισσότερο πολιτικά κίνητρα παρά να βασίζονται σε οποιαδήποτε επαληθεύσιμα στοιχεία.
Το παρόν πρόγραμμα υποστηρίζεται από το European Media and Information Fund (EMIF). Την αποκλειστική ευθύνη για οποιοδήποτε περιεχόμενο που υποστηρίζεται από το EMIF φέρουν οι συντάκτες του προγράμματος και αυτό ενδέχεται να μην αντανακλά κατ’ ανάγκην τις θέσεις του EMIF και των εταίρων του Ταμείου, του Ιδρύματος Calouste Gulbenkian και του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου.
