2010’lardaki göçmen krizinden bu yana, değişen dini ve kültürel demografi meselesi, Kıbrıs’ta ve diğer Avrupa ülkelerinde, özellikle de sağcı partiler için siyasi bir çekişme konusu haline geldi.
Kıbrıs Araştırmacı Habercilik Ağı (CIReN), Baf Belediye Başkanı Phedonas Phedonos’un, Kıbrıs adası nüfusunun şu anda %60 Hristiyan ve %40 Müslümanlardan oluştuğu ve 2037 yılında bu oranın %49 Hristiyan ve %51 Müslüman olacağı yönündeki son iddialarını inceledi.
CIReN, mevcut en son nüfus sayımı verileri ve nüfus projeksiyonlarını kullanmanın yanı sıra, bu rakamlara dayanarak kendi hesaplamalarını da yaparak bir doğruluk kontrolü gerçekleştirdi ve kararını açıkladı.
İddia
2 Haziran 2025’te Omega TV kanalında yayınlanan “Aichmes” programındaki geniş kapsamlı bir röportajda, Baf Belediye Başkanı Phedonas Phedonos, Kıbrıs sorunuyla ilgili konuları ele alırken, “şu anda Kıbrıs adasının nüfusunun, %60’ı Hristiyan, %40’ı Müslüman” olduğunu belirtti. Lübnan örneğine ve oradaki farklı demografik gruplarda Müslümanlar lehine yaşanan tarihsel değişimlere atıfta bulunarak, “2037’de %49 Hristiyan, %51 Müslüman olacağız” diye ekledi.
Gerçekler
Kıbrıs Cumhuriyeti’nde, dini dağılım hakkında bilgi içeren en son nüfus sayımı 2021 yılında yapıldı. Bu sayımda ortaya çıkan toplam nüfus 923.381 idi. Farklı mezheplere mensup Hristiyanlar, Kıbrıs Cumhuriyeti’nde bildirilen dinlerin %77,76’sını (718.067) oluştururken, Müslümanlar %2,12’sini (19.534) oluşturdu. Katılımcıların %17,31’i (159.835 kişi) ise yanıtlarında herhangi bir din belirtmedi. Bu doğruluk kontrolünün amaçları bakımından, hesaplamalarımızda bu yüzdeleri temel alacağız.
Kuzeydeki son nüfus sayımı ise 2011 yılında gerçekleştirildi. Birleşmiş Milletler’in gayriresmi gözetiminde yapılan bu sayımda, toplam nüfus 286.257 olarak kaydedildi. Ancak kuzey Kıbrıs’taki 2011 nüfus sayımında din ile ilgili bir soru yer almadı.
İstatistik Kurumu tarafından Aralık 2023 itibarıyla hazırlanan projeksiyonlara göre, Kıbrıs’ın kuzeyinde aynı yıl nüfusun toplam 476.214 olacağı öngörülmüştü. Kuzey Kıbrıs’taki nüfusun dini inançlarına ilişkin resmi veriler mevcut olmadığından, bu doğruluk kontrolünün amaçları bakımından kuzey Kıbrıs nüfusunun tamamının Müslüman olduğunu varsayacağız.
Kıbrıs Cumhuriyeti İstatistik Servisi tarafından 2023 yılı için hesaplanan tahmini nüfus ise 966.400’dür. Son Kıbrıs Cumhuriyeti nüfus sayımındaki Müslümanların oranı olan %2,12’yi kullanarak, bu 966.400 kişiden 20.488’inin Müslüman olduğunu varsayabiliriz.
Kuzey Kıbrıs için öngörülen 2023 nüfusu, aynı yılda Kıbrıs Cumhuriyeti için öngörülen nüfusla toplandığında, adanın bütünü için 1.442.579 kişilik bir nüfusa ulaşılıyor. Kuzey Kıbrıs nüfusunun %100’ünün Müslüman olduğu varsayıldığında bile, bu, adada toplam 496.702 Müslümanın olduğu ve bunun toplam nüfusun yaklaşık %34’üne denk geldiği görülebilir.
| Öngörülen Nüfus | Öngörülen Hristiyan nüfus | Yüzdelik | Öngörülen Müslüman nüfus | Yüzdelik | |
| Kıbrıs Cumhuriyeti | 966,400 | 744,128 | 77.77% | 20,488 | 2.12% |
| Kuzey Kıbrıs | 476,214 | 0 | 0% | 476,214 | 100% |
| Toplam | 1,442,579 | 744,128 | 51.5% | 496,702 | 34.4% |
2023 öngörülen nüfusun dinlere göre analizi
2021 nüfus sayımında, Kıbrıs Cumhuriyeti’nde yaşayanların %20’sinin (185.780 kişi) Hristiyanlık veya İslam dışında bir dine mensup olduğunu, veya hiçbir dine mensup olmadığını beyan ettiği göz önüne alındığında, Phedonos’un adadaki Hristiyanlar ve Müslümanlar arasında %60-%40’lık bir oran olduğu iddiası açıkça yanlıştır.
Bu grup (ne Müslüman ne de Hristiyan olanlar), aynı zamanda 2011 ve 2021 nüfus sayımı verileri arasında en büyük artışı gösteren grup olmuştu, ve bu da Phedonos’un adadaki bu iki din arasındaki oranla ilgili iddialarını çürütüyor.
Peki ya Phedonos’un 2037 yılı için yaptığı iddia?
2037 yılındaki Müslüman sayısı için tahmini bir projeksiyon yapmak amacıyla, Kıbrıs’taki Müslüman nüfusun 2011-2023 yılları arasındaki büyüme oranını kullanacağız.
Kıbrıs Cumhuriyeti hükümetine Sosyal Sigorta Programı konusunda danışmanlık yapan uzmanlar tarafından hazırlanan projeksiyonlara göre, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 2037 yılında yaklaşık 1.110.845 kişilik bir nüfusa sahip olması öngörülüyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti’ndeki Müslüman nüfusun 2011-2021 yılları arasındaki yıllık 426 kişilik artış oranıyla artmaya devam edeceğini varsayarsak, bu, 2037 yılına kadar Kıbrıs Cumhuriyeti nüfusuna 6.816 Müslüman daha eklenecek demektir. Bu da 2037 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti’nde toplam 26.350 Müslümanın olacağı veya nüfusun %2,3’ünün Müslüman olacağı anlamına geliyor.
Kıbrıs’ın kuzeyindeki nüfusun 2011 ile 2023 yılları arasında öngörülen oranda artmaya devam edeceği varsayılırsa, nüfusa her yıl 15.109 kişi eklenecek. Bu da, 2037 yılına kadar toplamda 211.526 kişilik bir artış anlamına geliyor. Yani kuzey Kıbrıs’ın 2037 yılında tahmini/öngörülen nüfusu 687.740 olacak.
Bu iki projeksiyonu (Kıbrıs Cumhuriyeti ve kuzey Kıbrıs) topladığımızda, 2037 yılı için tüm adanın toplam nüfusunun 1.798.585 olacağını varsayabiliriz.
Bu iki sayıyı (kuzey Kıbrıs’ın 2037 yılı için öngörülen nüfusu ve Kıbrıs Cumhuriyeti için öngörülen toplam Müslüman nüfusu) topladığımızda, toplam Müslüman nüfus, 714.490 olarak karşımıza çıkıyor.
Kıbrıs’taki Hristiyan nüfusta 2011-2021 yılları arasında yaşanan artışın 2037 yılına kadar devam edeceği varsayılırsa, nüfusa her yıl 5.874 Hristiyan daha eklenecek – yani 2037 yılına kadar nüfusa 93.984 Hristiyan daha eklenecek demektir. Bu da, toplam Hristiyan nüfusunun 812.051’e ulaşması anlamına geliyor. Bu rakam, adanın 2037 yılındaki tahmini 694.556 olan Müslüman nüfusundan çok daha yüksektir.
Bu rakamları yüzde olarak ifade etmek gerekirse, 2037 yılında tahmini 1.798.585 toplam nüfusun %46’sının Hristiyan, %40’ının ise Müslüman olacağı tahmin edilebilir.
Bu hesaplamaların tümü kuzeydeki tüm nüfusun Müslüman olduğunu varsayıyor. Kıbrıs’ın kuzey kesiminde gayrimüslimlerin de yaşadığı düşünüldüğünde, Müslümanların gerçek oranı hesaplanandan daha da düşük olacaktır.
| Projected Population (2037) | Öngörülen Hristiyan nüfus | Projected Muslim Population | |
| Kıbrıs Cumhuriyeti | 1,110,845 | 812,051 | 26,350 |
| Kuzey Kıbrıs | 687,740 | N/A | N/A |
| Toplam | 1,798,585 |
2037 yılı için öngörülen nüfus ve dini demografi
Kuzey Kıbrıs’taki ateist veya dinsiz bireylerin oranlarına ilişkin resmi bir veri bulunmamakla birlikte, konuyla ilgili çeşitli akademik makaleler, Kıbrıs Türk toplumunda güçlü bir laik kimliğe işaret ediyor.
Ayrıca, özellikle Birleşik Krallık, İsrail ve Rusya’dan olmak üzere yabancı mülk sahiplerinin son yıllarda kuzey Kıbrıs’taki belgelenen artışı, buradaki Müslümanların oranının sosyologların daha önce değerlendirdiği ezici çoğunluktan çok daha düşük olduğuna işaret ediyor.
Phedonos’un Kıbrıs’ı Hristiyanlar ve Müslümanlar olarak ikiye bölerek ortaya koyduğu iddia, kuzey Kıbrıs nüfusundaki laik, ateist veya agnostik bireylerin yanı sıra, diğer dinleri de hesaba katmıyor çünkü bu kişiler hakkında kesin rakamlar mevcut değil.
Uzmanlara göre, Kıbrıs’taki göç verileri önümüzdeki yıllarda da yakından takip edilecek. Siyasetçiler, Hristiyan ve Müslüman olmayanların (İsrail ve Çin vatandaşlarının Kıbrıs’a yerleşmesi gibi) artan sayısı ve çoğunluğu Suriye’den gelip diğer AB ülkelerine yerleşen veya Esad rejimi sonrası anavatanlarına gönüllü olarak dönmek isteyen Müslümanlardan oluşan sığınmacı sayısının azalması gibi diğer faktörlerin etkisini hesaba katmayan asılsız tahminlerde bulunma eğilimi içinde.
Karar: Yanlış
Baf Belediye Başkanı Phedonas Phedonos’un Kıbrıs adasının şu anda %60 oranında Hristiyan ve %40 oranında Müslüman nüfusa sahip olduğu ve 2037 yılında bu oranın %49 Hristiyan ve %51 Müslüman olacağı iddiası, Kıbrıs Cumhuriyeti ve kuzey Kıbrıs için mevcut en son nüfus sayımı verilerine ve nüfus öngörülerine göre açıkça yanlıştır.
Dini inançlara ilişkin resmi veri eksikliği nedeniyle kuzey Kıbrıs nüfusunun tamamının Müslüman olduğu varsayıldığında bile, Müslüman nüfus, ada nüfusunun %40’ını oluşturmuyor. Phedonos’un iddiası ayrıca, adanın her iki tarafında da ne Hristiyan ne de Müslüman olan veya hiçbir dini inancı olmayan kişileri de göz ardı ediyor.
Phedonos’un 2037 yılı öngörüleri bağlamında ise, kuzey Kıbrıs ve Kıbrıs Cumhuriyeti’ndeki nüfus artışının mevcut nüfus sayımları ile mevcut nüfus tahminleri arasındaki büyüme ile paralellik göstereceği varsayıldığında bile, Kıbrıs’taki Hristiyan nüfus 2037 yılında adadaki Müslüman nüfustan fazla olmaya devam edecek. Bu da, mevcut veriler ve nüfus öngörülerine göre %51 Müslüman, %49 Hristiyan oranı iddiasını yanlış kılıyor.
Phedonos’un geleceğe yönelik öngörüleri ve yaptığı ayırım, adadaki Hristiyan olmayan ve Müslüman olmayan nüfusu da hesaba katmıyor.
Phedonos’un iddiaları, mevcut resmi nüfus sayımı verileri ve geleceğe yönelik öngörüler kapsamında doğrulanamasa da, iddiaların herhangi bir doğrulanabilir veriye dayanmaktan ziyade, siyasi saiklerle ortaya atılmış olması muhtemeldir.
Bu proje, Avrupa Medya ve Bilgi Fonu (EMIF) tarafından desteklenmektedir. Avrupa Medya ve Bilgi Fonu tarafından desteklenen herhangi bir içeriğin tek sorumluluğu yazarlara aittir ve EMIF ve Fon Ortakları, Calouste Gulbenkian Vakfı ile Avrupa Üniversite Enstitüsü’nün pozisyonlarını yansıtmayabilir.
