Kıbrıslı Türk lider Ersin Tatar, kısa bir süre önce Kıbrıs’ın kuzeyinin 100’den fazla ülkeyle ticaret yaptığını iddia etti. Bu açıklamayı, kuzey Kıbrıs’ın ne kadar ilerlediğini ortaya koymak amacıyla yaptı.
Kıbrıs Araştırmacı Habercilik Ağı (CIReN), Tatar’ın iddiası ile ilgili bir doğruluk kontrolü gerçekleştirdi ve kararını açıkladı.
İddia
Kıbrıslı Türk lider Ersin Tatar, 22 Temmuz’da “KKTC’nin 100’den fazla ülkeyle ticaret yaptığını” iddia etti.
Tatar, söz konusu iddiayı, kendisiyle yapılan bir dizi röportajdan oluşan “Kıbrıs Sevdası: Ateşi Hiç Sönmeyen Bir Ülkünün Peşinde Geçen Ömürler: Ersin Tatar” adlı kitabın İstanbul’daki tanıtımı sırasında gazetecilerle sohbet ederken dile getirdi. Kıbrıslı Türk lider sözlerine, “Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da dediği gibi, KKTC Doğu Akdeniz’de parlayan bir Türk devleti olmaya devam edecektir” diye devam etti.
Ticaret ile ilgili iddia, Türkiye’nin resmi haber ajansı olan Anadolu Ajansı’nın yanı sıra, Türkiye ile kuzey Kıbrıs’taki birçok medya kuruluşu tarafından yayınlandı.
Gerçekler
Kıbrıs’ın kuzeyi yalnızca Türkiye tarafından tanınmaktadır. Bu durum, ayrılıkçı devletin herhangi bir ikili veya çok taraflı ticaret anlaşması imzalamasını engellemektedir. Bu nedenle, kuzey Kıbrıs, yalnızca Türkiye ile ekonomik ve ticari anlaşmalar yapabilmektedir. Siyasi durumu dolayısıyla, Kıbrıs Türk yönetimindeki bölgeler ile dünyanın geri kalanı arasındaki doğrudan ticaret de sınırlıdır. Diğer ülkelere yapılan ihracatın büyük bir kısmı Türkiye üzerinden gerçekleşmektedir.
En son resmi ticaret verilerine göre, kuzey Kıbrıs 2023 yılında yaklaşık 2,8 milyar dolarlık ithalat, ve yaklaşık 176 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi.
2023 ticaret rakamları (ABD doları)
| İthalat | 2.817.362.006 |
| İhracat | 176.237.184 |
| Ticaret açığı | 2.641.124.822 |
Aynı verilere göre, Kıbrıs’ın kuzeyi 2023 yılında Türkiye de dahil toplam 114 ülkeden ithalat gerçekleştirdi. Ancak Türkiye’den yapılan ithalat, toplam ithalatın yüzde 70’ini oluşturdu.
| İthalat yapılan ülkeler | % |
| Türkiye | 70 |
| Avrupa Birliği ülkeleri (Kıbrıs Cumhuriyeti dahil) | 15 |
| İslam ülkeler | 4 |
| Uzak Doğu | 3 |
| Diğer Avrupa ülkeleri | 1 |
| Diğerleri | 7 |
Aynı veriler, Kıbrıs’ın kuzeyinin 2023 yılında Türkiye de dahil olmak üzere toplam 39 ülkeye ihracat yaptığını gösteriyor. Ancak bu ihracatın yüzde 72’si Türkiye’ye yapıldı. Kuzey Kıbrıs’ın başlıca ihracat ürünleri ise, toplam ihracatın yüzde 60’ını oluşturan süt ürünleri ve narenciye.
| İhracat Yapılan Ülkeler | % |
| Türkiye | 72 |
| İslam ülkeleri | 14 |
| Avrupa Birliği ülkeleri (Kıbrıs Cumhuriyeti de dahil) | 11 |
| Diğer ülkeler | 2 |
| Diğer Avrupa ülkeleri | 1 |
Karar: Yanıltıcı
Tatar’ın bu iddiayı dile getirme biçimi teknik olarak doğru olsa da, vermeye çalıştığı genel mesaj yanıltıcıdır. Kıbrıs’ın kuzeyi, 100’den fazla ülkeyle ithalat ve ihracat ilişkisi içinde olabilir. Ancak bu ticaretin büyük bir kısmı açık ara Türkiye ile yapılmaktadır. Kuzey Kıbrıs’ın Türkiye dışında hiçbir ülkeyle resmi bir ticaret anlaşması yoktur. Ticaret konusunda Türkiye’ye olan önemli bağımlılığı, kuzey Kıbrıs’ın başka anlamlı bir ticaret ilişkisi kuramadığını göstermektedir. Kıbrıs’ın kuzeyinin başlıca ticaret ortağı, ithalatın %70’ini sağlayan ve ihracatın yaklaşık %72’sini alan Türkiye’dir.
Bu proje, Avrupa Medya ve Bilgi Fonu (EMIF) tarafından desteklenmektedir. Avrupa Medya ve Bilgi Fonu tarafından desteklenen herhangi bir içeriğin tek sorumluluğu yazarlara aittir ve EMIF ve Fon Ortakları, Calouste Gulbenkian Vakfı ile Avrupa Üniversite Enstitüsü’nün pozisyonlarını yansıtmayabilir.
