Μια εταιρεία διαχείρισης σκαφών αναψυχής, η οποία κάποτε ανήκε στον τιμωρημένο με κυρώσεις Ρώσο δισεκατομμυριούχο Ρόμαν Αμπράμοβιτς, αντιμετωπίζει από σήμερα ποινικές κατηγορίες για φορολογικά αδικήματα σε δικαστήριο της Κύπρου. Τρεις πρώην διευθυντές της εταιρείας επίσης κατηγορούνται για φορολογικά αδικήματα.
Η εταιρεία «BOYM – Blue Ocean Management Limited», η οποία είναι εγγεγραμμένη στην Κύπρο, κατηγορείται για μη καταβολή φόρων και συσσωρευμένων τόκων ύψους άνω των 26 εκατομμυρίων ευρώ. Μια δεύτερη εταιρεία που βοήθησε στη διαχείριση της Blue Ocean αντιμετωπίζει επίσης κατηγορίες. Καμία από τις δύο εταιρείες δεν εμφανίστηκε με δικηγόρο στην πρώτη ακροαματική διαδικασία της υπόθεσης, η οποία άρχισε το πρωί στο Επαρχιακό Δικαστήριο της Λεμεσού.
Ο δικηγόρος που εκπροσωπεί δύο πρώην διευθυντές — τη Μαρία Δαμιανού και την Ιωάννα Ηλία — δεν σχολίασε στο δικαστήριο το περιεχόμενο των κατηγοριών, αλλά ζήτησε αποδεικτικά στοιχεία για εξέταση. Σε έναν τρίτο πρώην διευθυντή της Blue Ocean δεν επιδόθηκε κατηγορητήριο, καθώς η τύχη του είναι άγνωστη.
Η Blue Ocean ιδρύθηκε τη δεκαετία του 2000 και, στην ακμή της διαχειριζόταν στόλο σκαφών αναψυχής αξίας 1,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία απολάμβανε ο Αμπράμοβιτς. Ο Ρώσος μεγιστάνας τιμωρήθηκε το 2022 με κυρώσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η περιουσία της Blue Ocean άρχισε να μειώνεται γύρω στο 2013, αφού οι κυπριακές φορολογικές αρχές της επέβαλαν πρόστιμο 14 εκατομμυρίων ευρώ για μη καταβληθέντα ΦΠΑ. Η εταιρεία αμφισβήτησε τον απλήρωτο ΦΠΑ για περισσότερο από μια δεκαετία — καθώς οι τόκοι και οι πρόσθετοι φόροι πρόσθεσαν άλλα 12 εκατομμύρια ευρώ — αλλά πέρυσι το Ανώτατο Δικαστήριο της Κύπρου απέρριψε την τελική της έφεση.
Η εταιρεία διαλύθηκε λίγους μήνες αργότερα, αλλά επανασυστάθηκε με δικαστική απόφαση τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους, κατόπιν αίτησης του Έφορου Φορολογίας.
Η αίτηση αυτή ακολούθησε αποκαλύψεις από το CIReN, το OCCRP, το Bureau of Investigative Journalism και το BBC νωρίτερα φέτος, σύμφωνα με τις οποίες, μεταξύ 2005 και 2010, η Blue Ocean δημιούργησε μια ψεύτικη επιχείρηση μίσθωσης σκαφών αναψυχής, σε μια προφανή προσπάθεια φοροδιαφυγής, σύμφωνα με διαρρεύσαντα αρχεία και αλληλογραφία.
Η Meritservus Secretaries Limited, μια εταιρεία με έδρα την Κύπρο που βοήθησε στη διαχείριση εταιρειών προς όφελος του Αμπράμοβιτς, αντιμετωπίζει επίσης κατηγορίες. Ο διευθυντής της Meritservus Secretaries Limited αρνήθηκε να σχολιάσει όταν επικοινωνήσαμε μαζί του τηλεφωνικά, ενώ η Blue Ocean δεν απάντησε στις ερωτήσεις που της στάλθηκαν μέσω ταχυδρομείου.
Η Μαρία Δαμιανού, πρώην διευθύντρια της Blue Ocean, δήλωσε στο CIReN ότι ήταν «απλή υπάλληλος της Meritservus». Είπε ότι «πάντα ενεργούσε σύμφωνα με τις οδηγίες της Meritservus» και ότι δεν είχε λάβει ποτέ καμία πληροφορία σχετικά με το φορολογικό χρέος.
«Θεωρώ ότι οι κατηγορίες εναντίον μου είναι άδικες και αβάσιμες», ανέφερε.
Οι δημοσιογράφοι δεν κατάφεραν να επικοινωνήσουν με την Ηλία. Ένας άλλος πρώην διευθυντής της Blue Ocean που αντιμετωπίζει κατηγορίες, ο Βρετανός Neil Wade, δεν ήταν διαθέσιμος για να σχολιάσει. Δεν του επιδόθηκε κατηγορητήριο, καθώς οι κυπριακές αρχές δεν κατάφεραν να τον εντοπίσουν.
Ο δικαστής του Επαρχιακού Δικαστηρίου αποφάσισε να συνεχίσει την εκδίκαση της υπόθεσης στις 14 Ιανουαρίου, υπό το φως εξελίξεων σε σχέση με την επίδοση του κατηγορητηρίου στους 3 κατηγορούμενους και την παράδοση αποδεικτικών στοιχείων στις άλλες δύο κατηγορούμενες.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000, τα υπερπολυτελή σκάφη που χρησιμοποιούσε ο Αμπράμοβιτς περνούσαν μέρος του έτους στην ΕΕ, όπου επιβαλλόταν ΦΠΑ στα καύσιμα, το προσωπικό, τα λιμενικά τέλη και άλλες δαπάνες. Αυτές οι δαπάνες απαλλάσσονταν από τον φόρο της ΕΕ για σκάφη για εμπορικούς σκοπούς και όχι για αναψυχή.
Για να διεκδικήσουν την απαλλαγή από τον ΦΠΑ, οι άνθρωποι που τελικά εργάζονταν για τον Αμπράμοβιτς επινόησαν ένα περίπλοκο σχήμα με το οποίο μίσθαναν τα υπερπολυτελή σκάφη του σε φαινομενικά ανεξάρτητους πελάτες που πλήρωναν για να κάνουν κρουαζιέρα για μία ή δύο εβδομάδες, όπως αποκάλυψε η έρευνα του OCCRP.
Στην πραγματικότητα, οι πελάτες που μίσθωναν τα σκάφη ήταν εταιρείες που ανήκαν στην υπεράκτια εταιρεία του Αμπράμοβιτς.
Οι δικηγόροι του Αμπράμοβιτς δεν απάντησαν σε αίτημα για σχόλιο. Προηγουμένως είχαν αρνηθεί «οποιαδήποτε κατηγορία ότι [ο Αμπράμοβιτς] είχε ή θα έπρεπε να έχει γνώση, είναι προσωπικά υπεύθυνος και/ή προσωπικά υπόλογος για οποιαδήποτε υποτιθέμενη εξαπάτηση οποιασδήποτε κυβερνητικής αρχής με σκοπό την αποφυγή καταβολής φόρων που οφείλονταν νόμιμα ή για οποιονδήποτε άλλο σκοπό». Ο Αμπράμοβιτς δεν έχει κατηγορηθεί στην υπόθεση της Κύπρου.
Οι κυπριακές αρχές άρχισαν να ερευνούν την Blue Ocean μετά τη συμμετοχή τους σε μια πολυμερή φορολογική έρευνα της ΕΕ, που ξεκίνησε το 2008 από τη Γαλλία και την Ολλανδία, με στόχο την καταπολέμηση της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής στον τομέα των πολυτελών σκαφών αναψυχής, σύμφωνα με επιστολή του Υπουργείου Οικονομικών της Κύπρου προς την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ελέγχου τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους.
Η επιστολή, την οποία εξασφάλισε το CIReN, δείχνει πώς οι φορολογικοί λειτουργοί της Κύπρου που εξέτασαν την Blue Ocean κατά τη διάρκεια του ελέγχου κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο Αμπράμοβιτς είχε ναυλώσει σκάφη από την εταιρεία στο πλαίσιο μιας πελατειακής σχέσης.
Ωστόσο, η Blue Ocean τελικά ανήκε σε ένα καταπίστευμα που ωφελούσε τον Αμπράμοβιτς, όπως αποκάλυψε η δημοσιογραφική έρευνα.