Η κοινοβουλευτική επιτροπή Θεσμών στην Κύπρο συζήτησε την Τετάρτη τις πρόσφατες αποκαλύψεις του CIReN και διεθνών ΜΜΕ – εταίρων του σχετικά με τον Ρώσο δισεκατομμυριούχο Ρόμαν Αμπράμοβιτς.
Την περασμένη εβδομάδα, το CIReN, το OCCRP, το BBC και το TBIJ αποκάλυψαν ότι η κυπριακή θυγατρική του πολυεθνικού ελεγκτικού οίκου Deloitte και ο πάροχος εταιρικών υπηρεσιών MeritServus είχαν καταχωρήσει μεταχρονολογημένα έγγραφα που αφορούσαν εταιρείες των οποίων ο Αμπράμοβιτς ήταν ο πραγματικός δικαιούχος. Με τον τρόπο αυτό προσπάθησαν να βοηθήσουν τις εταιρείες αυτές να μεταφέρουν αναδρομικά περιουσιακά στοιχεία αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων από την Κύπρο στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους (BVI), προκειμένου να παρακάμψουν τις φορολογικές υποχρεώσεις και τις υποχρεώσεις διαφάνειας.
Η συνεδρίαση της Επιτροπής Θεσμών της Βουλής των Αντιπροσώπων πραγματοποιήθηκε με σκοπό τη συζήτηση του θέματος «ο θεσμικός ρόλος των εποπτικών φορέων της Κυπριακής Δημοκρατίας στην πρόληψη και την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες», υπό το πρίσμα των πρόσφατων δημοσιεύσεων.
Στη συζήτηση παρέστησαν εκπρόσωποι κρατικών φορέων, μεταξύ των οποίων τα Υπουργεία Οικονομικών και Δικαιοσύνης, το τμήμα του Εφόρου Φορολογίας, η Γενική Εισαγγελία, η Αστυνομία, ο Γενικός Ελεγκτής, η Κεντρική Τράπεζα και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου. Όλοι κλήθηκαν από τους βουλευτές να απαντήσουν σε ερωτήσεις σχετικά με την αντίδραση των φορέων τους στις δημοσιεύσεις.
Στους εκπροσώπους των κρατικών θεσμών προστέθηκαν αξιωματούχοι από ρυθμιστικούς φορείς, όπως ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος, η Αρχή Δημόσιας Εποπτείας Ελεγκτικού Επαγγέλματος («ΑΔΕΕλΕπ») και ο Σύνδεσμος Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου (ΣΕΛΚ), καθώς και ο Σύνδεσμος Συμμόρφωσης Κύπρου.
Αξιωματούχος του Υπουργείου Δικαιοσύνης δήλωσε στην κοινοβουλευτική επιτροπή ότι οι πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν από τα μέσα ενημέρωσης θα αξιολογηθούν και ότι θα διενεργηθούν αστυνομικές έρευνες, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν έχουν διαπραχθεί ποινικά αδικήματα που δικαιολογούν περαιτέρω διερεύνηση ή άσκηση ποινικής δίωξης.
Εκπρόσωπος της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (Υ.Δ.Ο.Ε.) της Αστυνομίας επιβεβαίωσε ενώπιον των βουλευτών ότι η Αστυνομία έχει ήδη αρχίσει να συγκεντρώνει στοιχεία, τα οποία πρόκειται να αναλυθούν, και πρόσθεσε ότι θα διεξαχθούν συζητήσεις με τους αρμόδιους φορείς και θεσμούς. Η αστυνομική έρευνα αναμένεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες προτού τυχόν ευρήματα δημοσιοποιηθούν.
Εκπρόσωπος του Γραφείου του Τμήματος Εφόρου Φορολογίας δήλωσε στην επιτροπή ότι, μολονότι μια εξαετής προθεσμία περιορίζει το χρονικό βάθος στο οποίο μπορεί να ανατρέξει το Τμήμα για τη διενέργεια φορολογικών ελέγχων —λόγω διοικητικών ζητημάτων—, μια δικαστική καταδίκη για φοροδιαφυγή θα μπορούσε να οδηγήσει σε εντολή για την είσπραξη των μη καταβληθέντων φόρων.
Οι νέοι νόμοι στο πλαίσιο της φορολογικής μεταρρύθμισης που θεσπίστηκαν στην Κύπρο τον Ιανουάριο αύξησαν το πιθανό πρόστιμο για τη μη καταβολή της ειδικής εισφοράς για την Άμυνα —ένας από τους φόρους που όφειλαν να καταβάλλουν οι εταιρείες που συνδέονται με τον Αμπράμοβιτς— έως και τις 100.000 ευρώ, ενώ για τους κατ’ εξακολούθηση παραβάτες το πρόστιμο μπορεί να φτάσει το τετραπλάσιο του αρχικά οφειλόμενου φόρου.
Στον απόηχο των δημοσιευμάτων στα μέσα ενημέρωσης, ο γενικός διευθυντής της ΑΔΕΕλΕπ Πάνος Προδρομίτης, δήλωσε σε κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι το διοικητικό συμβούλιο θα «προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες» στο πλαίσιο της νομικής του αρμοδιότητας, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει ποιες θα μπορούσαν να είναι αυτές.
Ο ίδιος ο Προδρομίτης διετέλεσε ελεγκτής στην Deloitte Κύπρου μεταξύ 2003 και 2009, περίοδος που συμπίπτει με την εικαζόμενη ανάρμοστη συμπεριφορά εκ μέρους του προσωπικού του ελεγκτικού οίκου. Ερωτηθείς σχετικά, δήλωσε σε κυπριακά μέσα ενημέρωσης ότι «οποιαδήποτε σύγκρουση συμφερόντων θα γνωστοποιείται και θα αντιμετωπίζεται».
Κατά τη διάρκεια της ακρόασης στην κοινοβουλευτική επιτροπή, εκπρόσωπος της ΑΔΕΕλΕπ ανέφερε ότι η εποπτική αρχή βρίσκεται σε επαφή με την Deloitte Κύπρου μετά τα δημοσιεύματα και έχει πραγματοποιήσει αρκετές συζητήσεις με την εταιρεία. Ο εκπρόσωπος αναφέρθηκε σε δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Deloitte όσον αφορά την ανάκτηση δεδομένων και επικοινωνιών από τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, λόγω της παρόδου του χρόνου. Διαβεβαίωσε ωστόσο ότι η εταιρεία θα παρέχει στην αρχή όλες τις σχετικές πληροφορίες, καθώς αυτές καθίστανται διαθέσιμες.
Ο εκπρόσωπος της ΑΔΕΕλΕπ ανέφερε επίσης ότι, δεδομένου πως η Αρχή ιδρύθηκε μόλις το 2017, ζήτησε νομική συμβουλή σχετικά με το εάν είχε την εξουσία να λάβει μέτρα κατά μελών για συμπεριφορά που προηγήθηκε της ίδρυσής της.
Σε δηλώσεις του ενώπιον της Επιτροπής, ο εκπρόσωπος του ΣΕΛΚ ανέφερε ότι η ρυθμιστική αρχή είχε προηγουμένως ανακαλέσει τις άδειες εταιρειών που συνδέονται με τη MeritServus, καθώς και την άδεια του ιδιοκτήτη της εταιρείας, Δημήτρη Ιωαννίδη, κατόπιν αποκαλύψεων που προέκυψαν από την έρευνα «Cyprus Confidential» του 2023.
Αρκετοί εκπρόσωποι ρυθμιστικών αρχών, οι οποίοι παρευρέθηκαν στη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής επιτροπής, υπογράμμισαν τις βελτιώσεις που έχουν συντελεστεί στην Κύπρο από την περίοδο στην οποία αναφέρονταν τα δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, ιδίως ως αποτέλεσμα της ενσωμάτωσης οδηγιών της ΕΕ στο εθνικό δίκαιο.
Προηγούμενα αποκαλυπτικά ρεπορτάζ του CIReN, του OCCRP και συνεργαζόμενων μέσων ενημέρωσης σχετικά με την Blue Ocean Management —την εταιρεία που διαχειριζόταν τα πολυτελή γιοτ του Αμπράμοβιτς— είχαν ως αποτέλεσμα την επαναφορά της εταιρείας στο κυπριακό μητρώο εταιρειών από τον Έφορο Φορολογίας, καθώς και την έναρξη δικαστικών διαδικασιών εναντίον της εταιρείας, των διευθυντών της και προσώπων που συνδέονται με τη MeritServus. Η υπόθεση αφορά φορολογική οφειλή ύψους 14,2 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία, μαζί με τους τόκους, ανήλθε σε ποσό άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ.