Παραιτήσεις ανώτατων στελεχών και έναρξη ποινικής έρευνας προκάλεσε στην Κύπρο η διαρροή βίντεο, στο οποίο φαίνεται να συζητούν τρόπους παράκαμψης των ορίων δαπανών για τη διεξαγωγή προεκλογικής εκστρατείας και ανταλλαγή φιλανθρωπικών δωρεών με πρόσβαση στην πολιτική εξουσία.
Παραιτήθηκαν τη Δευτέρα η Πρώτη Κυρία της Κύπρου, η οποία ήταν επικεφαλής φιλανθρωπικού ιδρύματος, και ο διευθυντής του γραφείου του προέδρου. Το βίντεο που διέρρευσε φαινόταν να καταγράφει συζητήσεις σχετικά με την παράκαμψη των ορίων χρηματοδότησης της προεκλογικής εκστρατείας και τη χρήση του φιλανθρωπικού ιδρύματος ως μέσου πρόσβασης στους πιο ισχυρούς αξιωματούχους της χώρας.
Η Πρώτη Κυρία, Φιλίππα Καρσέρα Χριστοδουλίδη, ανακοίνωσε την Κυριακή ότι θα παραιτηθεί από τη θέση της προέδρου του Ανεξάρτητου Οργανισμού Κοινωνικής Στήριξης, ενός φιλανθρωπικού οργανισμού που παρέχει οικονομική βοήθεια σε φοιτητές που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Σε δήλωσή της, ανέφερε ότι η απόφαση αυτή αποσκοπεί στην προστασία της ακεραιότητας της οικογένειάς της εν μέσω, όπως είπε, ψευδών και κακόβουλων επιθέσεων. Επέμεινε επίσης ότι κανένα μέλος του διοικητικού συμβουλίου του φιλανθρωπικού οργανισμού δεν έχει ωφεληθεί προσωπικά από τις δραστηριότητές του.
Τη Δευτέρα, ο Χαράλαμπος Χαραλάμπους, διευθυντής του γραφείου του προέδρου και κουνιάδος του προέδρου, δήλωσε ότι παραιτείται επίσης για να διαφυλάξει την αξιοπιστία της προεδρίας και της κυβέρνησης. Ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης επιβεβαίωσε ότι δέχτηκε την παραίτηση.
Οι παραιτήσεις ακολούθησαν τη διακίνηση ενός οκτάλεπτου βίντεο που δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα στο X από έναν ανώνυμο λογαριασμό. Το βίντεο φαίνεται να δείχνει τον Χαραλάμπους και έναν πρώην υπουργό της κυβέρνησης, τον Γιώργο Λακκοτρύπη, να συνομιλούν με άτομα που παρουσιάζονται ως ξένοι επενδυτές σχετικά με τη χρηματοδότηση της προεκλογικής εκστρατείας και την πρόσβαση σε ανώτερους αξιωματούχους. Το βίντεο υποδηλώνει προσπάθειες παράκαμψης του νόμιμου ορίου δαπανών για την προεκλογική εκστρατεία στην Κύπρο, μεταξύ άλλων μέσω της χρήσης συνεισφορών σε μετρητά.
«Στις εκλογές έχουν θέσει ένα ανώτατο όριο περίπου ενός εκατομμυρίου», φαίνεται να λέει ο Λακκοτρύπης, πρώην υπουργός Ενέργειας, στο οπτικογραφημένο υλικό. «Έτσι, μερικές φορές πρέπει να βασίζονται σε μετρητά για να μπορέσουν να ξεπεράσουν αυτόν τον προϋπολογισμό».
Στο βίντεο, ο κ. Λακκοτρύπης κατευθύνει τους υποτιθέμενους επενδυτές στον Χαραλάμπους, παρουσιάζοντάς τον ως τον βασικό μεσάζοντα για θέματα που σχετίζονται με την προεκλογική εκστρατεία και την πρόσβαση στο Προεδρικό Μέγαρο.
Το βίντεο παρουσιάζει επίσης για λίγο τον διευθύνοντα σύμβουλο της Cyfield, μιας από τις μεγαλύτερες κατασκευαστικές εταιρείες της Κύπρου. Ισχυρίζεται ότι έχει δωρίσει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ στο φιλανθρωπικό ίδρυμα για τη βοήθεια φοιτητών και λέει ότι οι συνεισφορές που έκανε του εξασφάλισαν «στενή και εύκολη πρόσβαση» στον πρόεδρο — μια δήλωση που υπονοεί ότι τέτοιες δωρεές θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις αποφάσεις της κυβέρνησης.
Ο φιλανθρωπικός οργανισμός που βρίσκεται στο επίκεντρο της διαμάχης είναι ο Ανεξάρτητος Φορέας Κοινωνικής Στήριξης, που ιδρύθηκε με νόμο το 2014. Λειτουργεί εκτός του εθνικού προϋπολογισμού, βασιζόμενος σε εθελοντικές δωρεές και την εποπτεία του Γενικού Ελεγκτή. Η Πρώτη Κυρία Χριστοδουλίδη προεδρεύει της διοικούσας επιτροπής του από τον Μάρτιο του 2023, λίγο μετά την εκλογή του συζύγου της ως προέδρου.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης αρνήθηκε οποιαδήποτε παράνομη πράξη και δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να καταργήσει εντελώς τον φιλανθρωπικό οργανισμό. Η κυβέρνησή του χαρακτήρισε το βίντεο παραπλανητικό και πιθανό μέρος μιας υβριδικής επίθεσης με στόχο να υπονομεύσει τη φήμη της χώρας, ιδίως καθώς η Κύπρος προετοιμάζεται να αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Fact Check Cyprus, ένας ανεξάρτητος οργανισμός παρακολούθησης, δήλωσε ότι το βίντεο δεν έδειχνε εμφανή σημάδια χειραγώγησης μέσω τεχνητής νοημοσύνης, προειδοποιώντας όμως ότι η ταυτότητα των ατόμων που το παρήγαγαν και το δημοσίευσαν παραμένει άγνωστη.
Η Αστυνομία δήλωσε ότι ερευνά την προέλευση και την αυθεντικότητα του βίντεο, ενώ ο Γενικός Εισαγγελέας διέταξε τη διεξαγωγή έρευνας για να διαπιστωθεί εάν το βίντεο τεκμηριώνει ποινικά αδικήματα ή αποτελεί συντονισμένη προσπάθεια αποσταθεροποίησης της χώρας.
Η διαμάχη αναζωπύρωσε τον έλεγχο των οικονομικών της φιλανθρωπικής οργάνωσης. Σύμφωνα με έκθεση του Γενικού Ελεγκτή τον Νοέμβριο, οι δωρεές προς το ταμείο αυξήθηκαν στα 2,3 εκατομμύρια ευρώ το 2023 — παρουσιάζοντας πενταπλάσια αύξηση κατά τη διάρκεια του έτους της εκλογής του Χριστοδουλίδη — και παρέμειναν σε υψηλά επίπεδα το 2024, ενώ και οι δαπάνες αυξήθηκαν απότομα. Με την έκθεση ο Ελεγκτής προειδοποίησε ότι αρκετοί δωρητές που παραμένουν ανώνυμοι είχαν συνεχιζόμενους οικονομικούς δεσμούς με το κράτος, αυξάνοντας τον κίνδυνο σύγκρουσης συμφερόντων.
Οι προσπάθειες των βουλευτών να απαιτήσουν δημοσιοποίηση των ονομάτων των δωρητών που συνεισφέρουν περισσότερα από 5.000 ευρώ απορρίφθηκαν πέρυσι από το Ανώτατο Δικαστήριο για λόγους προστασίας της ιδιωτικής ζωής, ύστερα από ένσταση του προέδρου. Ο Γενικός Ελεγκτής έχει έκτοτε παροτρύνει το φιλανθρωπικό ίδρυμα να δέχεται χρήματα μόνο από δωρητές που συναινούν στη δημοσιοποίηση των συνεισφορών τους πάνω από ένα καθορισμένο όριο.