Μια πρωτόγνωρη διεθνής έρευνα αποκαλύπτει πώς γιατροί που έχουν χάσει την άδεια άσκησης του επαγγέλματός τους λόγω σοβαρών παραβάσεων, περιλαμβανομένης και της πρόκλησης βλάβης σε ασθενείς, μπορούν εύκολα να μετακομίσουν και να ασκήσουν το επάγγελμά τους σε άλλες χώρες. Στην Κύπρο, γιατρός του οποίου η άδεια άσκησης του επαγγέλματος ανακλήθηκε στη Σουηδία και τη Νορβηγία, ασκεί το επάγγελμά του σε μια κλινική στη Λάρνακα. Παρά το γεγονός ότι, οι δημοσιογράφοι μπόρεσαν να συγκεντρώσουν περιορισμένα και μόνο στοιχεία, μεταξύ άλλων και για την Κύπρο, εντούτοις διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν σημαντικά κενά στους μηχανισμούς ανταλλαγής πληροφοριών της Ευρώπης.
Η Σουηδική Επιτροπή Ιατρικής Ευθύνης ολοκλήρωσε τον έλεγχο της επαγγελματικής συμπεριφοράς του γιατρού Σιμόν Μοσκοφιάν σε ένα κέντρο υγείας στη νοτιοδυτική Σουηδία τον Δεκέμβριο του 2021 και τα συμπεράσματά της ήταν καταδικαστικά: ο γενικός ιατρός δε διέθετε βασικές γνώσεις σε καίριους ιατρικούς τομείς, διεξήγαγε ιατρικές εξετάσεις που ήταν «συνεχώς ανεπαρκείς» και παραβίαζε σκόπιμα, ή εξ αμελείας κανονισμούς που έθεταν σε κίνδυνο τους ασθενείς.
Στα σουηδικά έγγραφα που εξέτασε το CIReN περιγράφεται λεπτομερώς ο τρόπος με τον οποίο ο Μοσκοφιάν χορηγούσε ακατάλληλα φάρμακα και παρέλειπε να καταγράφει τις διαδικασίες σε 14 περιπτώσεις ασθενών. Ένας από τους ασθενείς του υπέστη διπλή πνευμονική κατάρρευση έπειτα από λανθασμένη χορήγηση από τον Μοσκοφιάν ενέσεων κορτιζόνης για αρθριτικό πόνο, «εκθέτοντας τον ασθενή σε προφανή κίνδυνο θανάτου», όπως αναφέρεται στα έγγραφα. Σύμφωνα με την έρευνα, σε έναν άλλο ασθενή επιτράπηκε να καθορίσει ο ίδιος τη δόση ενός ισχυρού νευρολογικού φαρμάκου.
Όταν έλαβε την ειδοποίηση από τη Σουηδία για την ανάκληση της άδειας του γιατρού, η Νορβηγία ακολούθησε, ανακαλώντας και την αντίστοιχη νορβηγική άδεια στις αρχές του 2022.
Ωστόσο, ο Μοσκοφιάν εξακολουθεί να διαθέτει ενεργή ιατρική άδεια στην Κύπρο. Το CIReN διαπίστωσε ότι ο γιατρός είναι εγγεγραμμένος στο εθνικό σύστημα υγείας (ΓεΣΥ) και ασκεί το επάγγελμα σε κλινική στη Λάρνακα.
Ο Μοσκοφιάν δήλωσε στο CIReN ότι επέστρεψε στην Κύπρο και άρχισε να εργάζεται για το ΓεΣΥ στα τέλη του 2019, με την ενθάρρυνση των φίλων του γιατρών, και όχι λόγω της σουηδικής έρευνας. «Η οικογένειά μου ήταν επίσης ένας καλός λόγος για να επιστρέψω», πρόσθεσε. Ο Μοσκοφιάν είχε μεταναστεύσει από τον Λίβανο στην Κύπρο το 1972, σε ηλικία 13 ετών και ολοκλήρωσε τις σπουδές και την εκπαίδευσή του στο Ερεβάν και τη Μόσχα.
Ο Μοσκοφιάν δήλωσε ότι στα επτά χρόνια που εργάστηκε στη Σουηδία ήταν υπερβολικά καταπονημένος και εξαντλημένος, προσθέτοντας ότι αν ήταν ανίκανος δεν θα είχε εργαστεί εκεί για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Ισχυρίστηκε ότι πριν φύγει είχε συνάντηση με τις σουηδικές αρχές αδειοδότησης, οι οποίες τον διαβεβαίωσαν ότι δεν θα λάμβαναν δραστικά μέτρα, όπως η ανάκληση της άδειας του. «Δυστυχώς, όμως, δεν τήρησαν τις υποσχέσεις τους», είπε.
Ενώ οι δημοσιογράφοι δεν βρήκαν στοιχεία ότι ο Μοσκοφιάν άσκησε κάποια παράνομη δραστηριότητα, μέσα από τη διασυνοριακή έρευνα αποκαλύφθηκε ότι γιατροί που έχουν χάσει την άδεια άσκησης του επαγγέλματος τους σε μια χώρα λόγω σοβαρών παραβάσεων, όπως η πρόκληση βλάβης σε ασθενείς, μπορούν εύκολα να συνεχίζουν να ασκούν το επάγγελμα σε άλλη χώρα. Επιπλέον, το πειθαρχικό ιστορικό ενός γιατρού σπάνια είναι διαθέσιμο στο κοινό, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να παραμένουν ανενημέρωτοι και ενδεχομένως ευάλωτοι.
Από την έρευνα διαπιστώθηκε επίσης ότι η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρχών αδειοδότησης σε όλη την Ευρώπη ήταν ελλιπής και ότι οι κοινοποιήσεις σχετικά με τις απαγορεύσεις δεν επηρέαζαν απαραίτητα την δυνατότητα ενός γιατρού να ασκεί το επάγγελμά του αλλού, ούτε οδηγούσαν σε έρευνες στις διάφορες χώρες, όπου είχαν ήδη λάβει άδεια άσκησης επαγγέλματος.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εγκαταστήσει το ΙΜΙ, ένα Σύστημα Πληροφοριών για την Εσωτερική Αγορά του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, με σκοπό την ενημέρωση των ρυθμιστικών αρχών των 30 κρατών μελών του σχετικά με πειθαρχικές κυρώσεις που επιβάλλονται σε άτομα που ασκούν ορισμένα ρυθμιζόμενα επαγγέλματα.
Οι δημοσιογράφοι εντόπισαν τις ανώνυμες ειδοποιήσεις IMI που εστάλησαν κατά τις ημερομηνίες ανάκλησης της άδειας του Μοσκοφιάν από τη Σουηδία και τη Νορβηγία μέσω της σχετικής διαδικτυακής πύλης του ΙΜΙ, στην οποία και η Κύπρος ως κράτος μέλος της ΕΕ διαθέτει πρόσβαση. Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν οι ειδοποιήσεις αυτές εξετάστηκαν από τις κυπριακές αρχές.
Το Ιατρικό Συμβούλιο της Κύπρου δεν επιβεβαίωσε εάν αυτές οι ειδοποιήσεις ελήφθησαν το 2021 και το 2022, ενώ, απαντώντας σε ένα κατάλογο ερωτήσεων που του έστειλε το CIReN τον Σεπτέμβριο, ανέφερε ότι «έχει ήδη αρχίσει να το διερευνά και θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα».
Περνώντας τα σύνορα
Η διασυνοριακή έρευνα διεξήχθη από το OCCRP, το VG στη Νορβηγία, την εφημερίδα The Times στο Ηνωμένο Βασίλειο και συνεργάτες σε δεκάδες χώρες, συμπεριλαμβανομένου του CIReN. Μέσα από αυτήν επιβεβαιώθηκε ότι περισσότεροι από 100 γιατροί, των οποίων οι ιατρικές άδειες είχαν ανακληθεί σε μία ή περισσότερες χώρες δικαιοδοσίας για σοβαρούς λόγους, έχουν λάβει άδεια και ασκούν το επάγγελμα αλλού. Η πλειονότητα των ανακλήσεων που επιβεβαιώθηκαν από τους δημοσιογράφους αφορούσε έκθεση σε κίνδυνο ή βλάβη σε βάρος των ασθενών.
Μετά την ανάκληση, πολλοί γιατροί μετακόμισαν σε μια χώρα όπου, όπως ο Μοσκοφιάν, κατείχαν προηγούμενη άδεια και αυνέχισαν την άσκηση του επαγγέλματος.
Οι δημοσιογράφοι ανάλωσαν έξι μήνες ψάχνοντας σε δημόσια αρχεία και υποβάλλοντας αιτήματα στις εθνικές αρχές για πληροφορίες σχετικά με αδειοδοτημένους και υπό απαγόρευση γιατρούς και αναζητώντας περιπτώσεις που θα μπορούσαν να θέσουν τους ασθενείς σε κίνδυνο. Σε πολλές χώρες είναι δύσκολο να αποκτήσει κανείς πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες, καθώς οι αρχές επικαλούνται συχνά την προστασία των δεδομένων. Λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με πειθαρχικές κυρώσεις ήταν διαθέσιμες μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Σουηδία και τη Νορβηγία.
Ενώ η Κύπρος καθιστά τον κατάλογο των αδειοδοτημένων γιατρών προσβάσιμο στο κοινό μέσω διαδικτύου, δεν υπάρχει τρόπος για τους πολίτες ή τους δημοσιογράφους να μάθουν σε ποιους γιατρούς έχουν επιβληθεί πειθαρχικές κυρώσεις στην Κύπρο.
Στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, παρά τις πολλαπλές προσπάθειες, οι δημοσιογράφοι δεν κατάφεραν να συγκεντρώσουν πληροφορίες σχετικά με τους γιατρούς των οποίων οι άδειες είχαν ανασταλεί ή ανακληθεί.
Σύμφωνα με στοιχεία που προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Κύπρος ειδοποίησε τα κράτη μέλη του συστήματος IMI μόνο δύο φορές την τελευταία δεκαετία. Η μία ειδοποίηση αφορούσε την τρίμηνη αναστολή της άδειας ενός οφθαλμίατρου το 2019 για «σοβαρούς λόγους που αφορούν την άσκηση του επαγγέλματος», οι οποίοι δυνατόν να περιλαμβάνουν παράπτωμα, συνεχιζόμενα πειθαρχικά μέτρα ή ποινική καταδίκη. Μια άλλη ειδοποίηση εστάλη το 2021 σχετικά με την εξάμηνη αναστολή ενός πλαστικού χειρουργού για «άλλους λόγους», οι οποίοι δυνατόν να περιλαμβάνουν διοικητικούς λόγους, για παράδειγμα, μη καταβολή επαγγελματικών τελών, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
Ο Ιατρικός Σύλλογος Κύπρου, υπό τον οποίο λειτουργεί το Πειθαρχικό Συμβούλιο, δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τους γιατρούς που έχουν τεθεί σε διαθεσιμότητα ή έχουν διαγραφεί από το μητρώο αδειών.
Τον Ιούνιο, η Κύπρος τροποποίησε τη νομοθεσία της σχετικά με τις πειθαρχικές διαδικασίες κατά των γιατρών. Η νομοθεσία δημοσιεύθηκε στις 18 Ιουνίου στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας. Ο νόμος δεν υποχρεώνει ξεκάθαρα τη δημοσίευση των αποφάσεων του Πειθαρχικού Συμβουλίου. Συγκεκριμένα, η τροποποιημένη νομοθεσία ορίζει ότι «το πειθαρχικό συμβούλιο δημοσιεύει κατά την κρίση του τις αποφάσεις του, ή μέρος ή περίληψη αυτών, στον ιστότοπο του Ιατρικού Συλλόγου Κύπρου». Επιπλέον, επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Πειθαρχικού Συμβουλίου να δημοσιεύσει «το όνομα και τη θέση του διωκόμενου γιατρού» με την επίκληση της ανάγκης “μέτρων για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των εμπλεκομένων στην υπόθεση».