Milletvekilleri, Kıbrıs Cumhuriyeti yetkililerine, Rus milyardere ait ve şu an feshedilmiş şirketin milyonlarca euroluk vergi borcunu ödeyip ödemediğini sordu. CIReN ve OCCRP, daha önce yayınladıkları haberlerde, söz konusu şirketin sahte bir süper yat kiralama planının parçası olduğunu ortaya koymuştu.
Kıbrıs Cumhuriyeti’nden bir milletvekili, Rus milyarder Roman Abramovich’e ait olan Kıbrıs merkezli şirketin vergi yükümlülüklerini meclise taşıyor. Yetkililer şu ana kadar, şirketin milyonlarca euroluk vergi borcunun ödeyip ödemediğine herhangi bir açıklık getiremedi.
Ocak ayında yayınlanan bir araştırma, Blue Ocean adlı şirketin milyonlarca euro vergi kaçırmak için sahte bir süper yat kiralama işi tasarladığını ortaya çıkarmıştı.
Bulgular, Abramovich için çalışan kişilere ait sızdırılmış e-postalara dayanıyordu ve Kıbrıs’taki vergi denetçilerini aldatma niyetlerini açıkça ortaya koyuyordu. Söz konusu e-postalar, Distributed Denial of Secrets adlı ifşa grubu tarafından elde edilmiş ve ilk başta OCCRP ve The Guardian ile paylaşılmıştı.
O dönemde Abramovich’in avukatları gazetecilere, “[Abramovich’in] yasal olarak ödenmesi gereken vergilerin ödenmesinden kaçınmak, veya herhangi başka bir amaç için, herhangi bir hükümet yetkilisini aldatma iddialarından kişisel olarak bilgi sahibi, sorumlu ve/veya mükellef olduğu iddialarını” reddettiklerini söylemişti.
2005’te başlayan sahte iş, Kıbrıs Cumhuriyeti vergi yetkililerinin, yatların aslında ticari amaçla kullanılmadığını tespit edip Blue Ocean’a ödenmemiş vergileri için 14 milyon euro (18,5 milyon dolar) ödemesini emrettiği 2012 yılına kadar sürdü. Şirketin avukatları 12 yıl boyunca mahkeme kararıyla emri bozmaya çalıştı, ancak itirazları Mart 2024’te reddedildi.
Yüksek Mahkeme, duruşmaya katılmayan şirketin argümanlarını reddetti.
Blue Ocean, Temmuz 2024’te feshedildi. Bu, yasal olarak, ancak vergi borcunun ödenmesi durumunda mümkün. Ancak, yetkililer vergi borcunun ödendiğini teyit edemediler.
Mektubunda CIReN’in konu ile ilgili yayınlamış olduğu araştırmaya atıfta bulunan VOLT Partisi’nden milletvekili Alexandra Attalides, konunun meclisin Etik Komitesi’nin (Kurumlar, Liyakat ve Yönetim Komiseri – Ombudsman Komitesi) gündemine alınması için resmi talepte bulundu. Attalides’in talebi kabul edildi, ancak konunun Etik Komitesi mi yoksa Kamu Kontrol komitesi tarafından mı ele alınacağı henüz karara bağlanmadı.
Attalides ile bir diğer muhalefet milletvekili AKEL’den Christos Christofides, 30 Ocak’ta, Maliye Bakanı Makis Keravnos’a Blue Ocean’ın Kıbrıs Cumhuriyeti’ne olan vergi yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine ilişkin bilgi talep eden yazılı bir soru sunmuşlardı.
Attalides, bakandan, “şirketin devlete olan borçlarını ödeyip ödemediği” konusunda Temsilciler Meclisi’ne bilgi vermesini istemişti. Attalides, ödemenin gerçekleşmemiş olması durumunda, “söz konusu borcun geri ödenmesini sağlamak için şirketin feshedilmesinden önce yetkili makamlar tarafından hangi işlemlerin yapıldığı” konusunda da bilgi talep etmişti.
Christofides ise Bakan’a “vergi borcunun şirket feshedilmeden önce ödenip ödenmediği, veya şirketle başka bir uzlaşmaya varılıp varılmadığı, ve varıldıysa bu uzlaşmanın neleri içerdiği” konusunda sorular yöneltmişti.
Bakan, aradan geçen iki ayda söz konusu sorulara herhangi bir yanıt vermedi.
Attalides, CIReN’e yaptığı açıklamada, “Ne yazık ki bugüne kadar bu konuda hiç bir cevap verilmedi” dedi. “Etik Komitesine konuyu gündeme alması talebinde bulundum. Böylece hükümet tarafından bu konunun nasıl ele alındığına ilişkin gerekli cevapları alabiliriz.”
Kıbrıs Cumhuriyeti yasalarına göre, KDV Komiseri, Maliye Bakanı tarafından talep edilmediği sürece, vergi gizliliği gerekçesi ile bilgi vermekten kaçınabilir.
Ödenmemiş vergiler söz konusu olduğunda Kıbrıs Cumhuriyeti’ndeki KDV yasası çok katı. KDV’ye tabi olan herkes bildirimden itibaren 30 gün içerisinde ödeme yapmak zorunda. Ödeme yapmayanlar suç işlemiş olurlar ve hapis cezasına çarptırılabilirler. Tüzel kişiler için cezai sorumluluk müdürler veya yöneticilerdedir. “Yönetici” terimi herhangi bir müdürü, sekreteri, benzer memuru, veya bu kapasitede hareket eden herhangi birini kapsar.
Attalides ayrıca, “Vergi kaçırmak ceza yasasının da ihlalidir ve yasayı ihlal edenlere sıfır tolerans gösterilmelidir” dedi.
Blue Ocean’ın mevcut son yıl olan 2019 yılına kadarki yıllık raporları ve mali tabloları, şirketin borcunu ödemediğini gösteriyor. Yasaya göre, “İster bizzat, ister başka bir kişi aracılığıyla KDV’nin hileli bir şekilde kaçırılmasına karışan, veya KDV’nin hileli bir şekilde kaçırılması niyetiyle hareket eden kişi suç işlemiş sayılır ve ödenmesi gereken KDV tutarının üç katına kadar para cezasına, üç yıla kadar hapis cezasına, veya her iki cezaya birden çarptırılır.” Şüphelileri kovuşturma sorumluluğu devletin Hukuk Dairesi’ne aittir.
Abramovich tarafından şeffaf olmayan yapılar aracılığıyla kontrol edilen iki offshore tröst kuran başka bir Kıbrıs merkezli şirket olan MeritServus da işin içindeydi. Blue Ocean, süper yatları, Sara Trust ve Neptune Trust’a ait olan ve Britanya Virjin Adaları’nda bulunan şirketlere kiraladı.
MeritServus’un yönetici müdürü olan Kıbrıslı yeminli muhasebeci Demetris Ioannides, Abramovich için “şüpheli offshore yapılar” kurduğu için 2023’te İngiltere hükümeti tarafından yaptırıma tabi tutulmuştu. Kıbrıs Yeminli Mali Müşavirler Enstitüsü (ICPAC), CIReN’e gönderdiği bir e-postada, Ioannides’in lisansının 2023 sonunda sonlandırıldığını aktardı.
Genel müdür Kyriakos Iordanou, “ICPAC, idari hizmetler ve tröst hizmetleri kendi yetki alanında olması nedeniyle, Kıbrıs Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nu yukarıdaki kararlar konusunda bilgilendirdi,” diye yazdı. “ICPAC’ta yukarıdaki kuruluş ile ilgili hiçbir kayıt yoktur ve ICPAC, şu anda ellerinde olabilecek herhangi bir başka tröst ile ilgili herhangi bir gelişmeden haberdar değildir.”