Kuzey Kıbrıs, uluslararası fonların çok az denetimle yerel bankalara aktarılmasına izin verecek bir yasa tasarısı hazırladı. Yasa tasarısı yurtdışından getirilecek fonlara yüzde 3 oranında faiz uygulanmasını öngörüyor. Fonlar kuzeydeki yerel bankalara yatırıldıktan sonra Türkiye’deki aracı bankalar üzerinden uluslararası finans sistemine dahil edilebilecek.
Yurt dışındaki fonların yeterli denetim olmadan kuzey Kıbrıs’a getirilmesine izin veren yasa tasarısı, uzmanlar tarafından, ayrılıkçı bölgeyi bir kara para aklama merkezine dönüştürebileceği gerekçesiyle eleştiriliyor.
Yasa tasarısı Salı günü, sadece Türkiye tarafından devlet olarak tanınan bölgenin meclisinde tartışıldı.
2025 sonuna kadar yurt dışından getirilecek fonlara yüzde 3 oranında faiz uygulamayı öngören yasa tasarısı henüz Kıbrıs Türk meclisinde onaylanmadı. Ancak tasarı daha şimdiden endişelere yol açıyor.
Kıbrıslı Türk ekonomist Mertkan Hamit, OCCRP’nin Kıbrıs’taki üye kuruluşu CIReN’a, “Para, yüzde 3 vergi ödenip kuzeydeki yerel bankalara yatırıldıktan sonra Türkiye’deki aracı bankalar üzerinden yurtdışına transfer edilebilecek” diyor. “Böylece, bu şüpheli para uluslararası finans sistemine sokulmuş olacak.”
“Böylece, bu şüpheli para uluslararası finans sistemine sokulmuş olacak.”
17 Mart’ta resmi gazetede yayınlanan yasa tasarısı, herhangi bir kişinin veya şirketin, kuzey Kıbrıs’ta bir hesap açarak parayı herhangi bir para birimi cinsinden yatırabilmesini içeriyor.
Taslak yasaya göre, nakit olarak getirilen fonlar “Gümrük makamlarından alınacak bir beyan formu” gerektiriyor. Ancak, banka havaleleri için bu tür gerekliliklerden bahsetmiyor.
Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, Yenidüzen gazetesine, fonların yasal olmasını sağlamaktan, havalelerin kaynaklandığı ülkelerdeki banka ve makamların sorumlu olduğunu söyledi.
Bu, muhalefetteki Cumhuriyetçi Türk Partisi’nden Devrim Barçın’ı ikna etmeye yetmiyor.
Barçın CIReN’a verdiği mülakatta, “Ülkeye kara para sokmak için yasa hazırladılar,” diyor. “Taslağı okuduğumda, ‘Bir hükümet nasıl bu kadar cüretkar olabilir?’ diye düşündüm. Bazı kişilerin veya şirketlerin kaynağını açıklayamadıkları parayı meşrulaştırmak için yasa hazırladılar.”
Kuzey Kıbrıs maliye bakanlığı yorum talebine yanıt vermedi. Ancak ayrılıkçı bölgenin maliye bakanı Özdemir Berova, Salı günü mecliste yaptığı konuşmada, yasanın “suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine dair yasayı ihlal etmeyeceğini” söyledi.
Yasa geçerse, bu bir ilk olmayacak. Kuzey Kıbrıs daha önce de belirli bir süre için şüpheli fonların ülkeye getirilmesine fırsat tanımıştı. 2021 yılında çıkarılan bir yasa gücünde kararname, kayıt dışı paranın ekonomiye en fazla %2.5 vergi ile entegre edilmesine izin veren 20 günlük bir pencere oluşturmuştu.
Bu kararnameden yararlandığı bildirilen kişilerden biri de, yönettiği iddia edilen yasadışı sanal bahis imparatorluğu ile OCCRP’nin araştırmasına konu olan Kıbrıslı Türk iş adamı Halil Falyalı idi. Falyalı, 2022’de vurularak öldürüldü, ancak Türkiye’nin T24 internet gazetesindeki bir habere göre, ölmeden bir önceki yıl kuzey Kıbrıs’a on milyonlarca nakit ve kripto para ithal etmişti.
2021’deki 20 günlük sürede kuzey Kıbrıs ekonomisine toplamda 100 milyon dolardan fazla para girdi ve yönetime yaklaşık 2.6 milyon dolarlık vergi geliri sağladı.
Mevcut yasa tasarısı, itibari paraların kuzey Kıbrıs ekonomisine kazandırılmasını teşvik ederek “ekonomik canlanma, likidite artışı ve vergi gelirlerinin artırmasının” amaçlandığını belirtiyor.