Kıbrıs Cumhuriyeti Bağımsız Yolsuzlukla Mücadele Otoritesi, Nikos Anastasiades ile bağlantılı olarak yedi adet potansiyel suç teşkil eden fiil tespit ederek eski Cumhurbaşkanı’na karşı ceza davası açılmasını tavsiye etti. Suç teşkil eden fiiller arasında en az bir potansiyel ağır suç var.
Gazeteci Makarios Drousiotis’in devlet içindeki sistematik yolsuzluğu anlatan “Kratos Mafia” (Mafya Devleti) adlı kitabına dayanan iki yıllık soruşturma sonucunda, Anastasiades’e atfedilen potansiyel suçlar arasında üç adet nüfuz ticareti, bir adet yetkiyi kötüye kullanma veya buna teşebbüs, ve bir adet ağır suç niteliğinde yetkiyi kötüye kullanma suçu yer alıyor.
Anastasiades, eski hukuk firması, firmanın ana ortakları ve kara para aklamayla mücadele birimi MOKAS’ın eski başkanı hakkında tespit edilen potansiyel suçlardan bazıları, Organize Suç ve Yolsuzluk Raporlama Projesi (OCCRP) tarafından 2019 yılında yayınlanan “Troika Laundromat” araştırmasının bulgularıyla bağlantılı.
Bağımsız Otorite, Anastasiades’in, milletvekili ve DISY partisinin lideri olarak görev yaptığı sırada, Rus oligarklar Alexander Abramov ve Leonid Lebedev için “altın pasaport” vatandaşlık işlemlerini hızlandırmak amacıyla nüfuzunu kullanarak standart prosedürlerin atlanmasını sağladığını tespit etti.
Yolsuzlukla mücadele otoritesinin vardığı sonuçlar, Anastasiades’in eski hukuk firması Nikos Chr. Anastasiades & Partners’ı ve iki yönetici ortağı Stathis Lemis ve Theophanis Phillipou’yu da kapsıyor. Bu kişiler, nüfuz ticareti ve kara para aklama ile suçlanıyor. Rapora göre, Philippou ayrıca, yeminli olarak ifade verirken Lebedev’in Kıbrıs’ta hiçbir mal varlığı olmadığını söyleyerek yalan tanıklık da yaptı. Oysa o dönemde kendisi, Lebedev için 17 milyon euroluk bir vakfı şahsen yönetiyordu.
İddia edilen suçlarla bağlantılı diğer isimler arasında Rus oligark Dmitry Rybolovlev, ona aracılık yapan bir kişi, eski bir milletvekili, üst düzey bir polis memuru, eski bir hakim, MOKAS’ın eski başkanı ve Laiki Bank’ın eski genel müdürü yer alıyor. Eski Başsavcı Yardımcısı Rikkos Erotokritou da, iki ayrı yolsuzluk davasında adı geçen isimler arasında. Erotokritou, 2017 yılında farklı bir yolsuzluk suçlamasından 3,5 yıl hapis cezasına çarptırılmış, ancak bir yıl sonra serbest bırakılmıştı.
Anastasiades aleyhindeki ağır ceza suçlaması, bir zamanlar Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ikinci büyük bankası olan Laiki Bank’ın 2013’teki çöküşü ve Focus Maritime Corp. ile bağlantılarıyla ilgili. Drousiotis, kitabında Focus Maritime’ın bir rüşvet fonu olarak faaliyet gösterdiğini ve rakip iki ana siyasi partiyi (Anastasiades’in DISY’si ve solcu AKEL partisi) finanse etmek için yaklaşık 2 milyon euro aktardığını iddia etti. Drousiotis’in kitabına göre, bu bağışlar, Yunan bankacı Andreas Vgenopoulos’a Laiki Bank’ın kontrolünü ele geçirirken siyasi dokunulmazlık sağladı ve Vgenopoulos bankayı pervasız kredilendirme ve yüksek riskli tahvil alımlarıyla iflasa sürükledi.
Kitaptaki iddialara ilişkin soruşturma, Bağımsız Yolsuzlukla Mücadele Otoritesi tarafından 2023 yılının başlarında duyurulmuş, ancak 2024 baharına kadar başlamamıştı. Soruşturma üzerinde çalışan komite, Nisan ayı sonunda yaklaşık 3.000 sayfa uzunluğunda olduğu bildirilen nihai raporunu Otorite’ye teslim etmişti.
Danışmandan ‘iftiracıya’
Kratos Mafia kitabı, araştırmacı gazeteci ve Anastasiades’in eski cumhurbaşkanlığı danışmanı Makarios Drousiotis tarafından 2021 ve 2022 yılları arasında yayınlanan, ve Kıbrıs’taki yolsuzluğu anlatan daha geniş üçlemenin bir parçası.
Drousiotis, başlangıçta Anastasiades’in cumhurbaşkanlığı seçim kampanyasında danışman olarak, daha sonra da Anastasiades seçildikten sonra özel danışmanı olarak siyasete aktif olarak dahil oldu. Türkiye’nin Kıbrıs’ı işgalinde Sovyetler Birliği’nin rolü hakkındaki eleştirileri nedeniyle baskı gördüğünü iddia ederek Ekim 2014’te bu görevinden istifa etti.
Kitapta Anastasiades aleyhine yer alan iddialar, 2023 cumhurbaşkanlığı seçim kampanyası sırasında gündeme gelmiş, AKEL adayı Andreas Mavroyiannis yolsuzlukla mücadele yetkililerinden bu iddiaları soruşturmalarını resmen talep etmişti.
Üçlemenin Kıbrıs’taki popülaritesi ve kamuoyunun konuya olan ilgisinin artmasının ardından, yolsuzlukla mücadele otoritesi, başkan Harris Pogiatzis önderliğinde resen soruşturma başlatmıştı. Soruşturmanın tarafsızlığını ve güvenilirliğini sağlamak için yetkili otorite, komiteye uluslararası hukuk uzmanları atamış ve özellikle de soruşturmayı yönetmesi için önde gelen Avustralyalı hukuk ve yolsuzlukla mücadele uzmanı Gabrielle McIntyre’ı görevlendirmişti.
Anastasiades, 2020 yılında Al Jazeera’nın yaptığı ve Kıbrıs’ın “altın pasaport” olarak bilinen Vatandaşlık Yatırım Programı’ndaki (CIP) sistemik yolsuzluğu ortaya çıkararak programın askıya alınmasına yol açan gizli araştırmanın ardından, bağımsız bir yolsuzlukla mücadele otoritesinin kurulduğunu bizzat duyurmuştu.
Son iki yılda, komite 200’den fazla duruşma düzenledi, 150 tanığı ifade vermeye çağırdı ve yüzlerce delili inceledi. Bağımsız Otorite tarafından yürütülen soruşturmanın maliyetinin 1 milyon euroyu aşması bekleniyor.
Anastasiades, tüm süreç boyunca kendisine yöneltilen tüm yolsuzluk iddialarını şiddetle reddetti ve kitapta yer alan iddiaları yanlış, iftira niteliğinde ve siyasi amaçlı olarak nitelendirdi. Anastasiades 2024 yılında Drousiotis’e karşı iftira davası açtı ve daha sonra Kratos Mafia kitabında yer alan iddiaları çürütmek amacıyla “O Sykofantis” (İftiracı) adlı kendi kitabını yayınladı.
Drousiotis, kitap için araştırmalarına başladığında Kıbrıs Cumhuriyeti hükümeti tarafından izleme ve gelişmiş casus yazılımlarla hedef alındığını iddia etmişti. Ayrıca, evdeki güvenlik kameralarının bağlantısının kesilmesi gibi yıldırma taktiklerine maruz kaldığını, ve hükümetle gizli bağları olan özel bir güvenlik uzmanının, bilgisayarına, dosyalarına uzaktan erişim sağlayan ve kaynaklarını ifşa eden bir yazılım yüklediğini iddia etmişti.
Bağımsız Otorite’nin “altın pasaportlar” ile ilgili irdelediği temel soru, tamamen yasal ve idari kriterlere dayanması gereken kararlarda siyasi müdahale veya nüfuzun rol oynayıp oynamadığıydı.
Bu konu, Vatandaşlık Yatırım Programı CIP’in ciddi eksikliklerle, ve yetersiz özenle yönetildiği ve kendi kriterlerinden tekrar tekrar saptığı sonucuna varan Nicolatos Soruşturması’nın bulgularının ardından özellikle önem kazanmıştı. Nicolatos Soruşturması sistemik başarısızlıkları, yönetim eksikliklerini ve potansiyel çıkar çatışmaları tespit ederken, Anastasiades veya diğer ana karar vericilerin suç kastıyla hareket ettikleri veya cezai sorumluluk taşıdıkları sonucuna varmamıştı.
Bağımsız Yolsuzlukla Mücadele Otoritesi ceza davası açma önerisinde bulunabilse de, şu anda ceza davası açma yetkisine sahip değil. Kurumun bulguları, devletin Hukuk Servisi’ne iletildi. Cezai soruşturmanın başlatılıp başlatılmayacağına veya dava açılıp açılmayacağına Başsavcı George Savvides karar verecek.
Hem Başsavcı Savvides hem de Başsavcı Yardımcısı Savvas Angelides, Anastasiades tarafından atanmış olup, daha önce de onun yönetiminde bakan olarak görev yapmışlardır. Dolayısıyla bu davayı ele alma ehliyetleri konusunda kamuoyunda yoğun bir tartışma yaşanıyor.
Gazeteci Drousiotis adına avukatı Lito Cariolou, CIReN’e yaptığı açıklamada, “Hem Başsavcının hem de Başsavcı Yardımcısının derhal istifa etmesini” talep ettiklerini, çünkü iki ismin “Anastasiades hükümetinde bakan olarak görev yaptıklarını ve yolsuzlukla mücadele otoritesinin bulgularının gerektirdiği sonraki adımları gerekli bağımsızlık ve objektiflikle değerlendirebileceklerine dair kamuoyunda gerekli güvenin sağlanmasının imkansız olduğunu” belirtti.
Anastasiades, bulguların açıklanmasının ardından yaptığı açıklamada, Makarios Drousiotis tarafından yapılan yolsuzluk iddialarının “asılsız olduğunun ortaya çıktığını” savundu. Eski Cumhurbaşkanı, iddia edilen suçlamaları kesin bir dille reddetti ve “ilgili makamlar tarafından derhal soruşturma başlatılmasını” talep etti. Anastasiades, Bağımsız Otorite tarafından tespit edilen suçlamaların çoğunun soruşturma sırasında kendisine hiç aktarılmadığını, ve dolayısıyla belgelenmiş yanıtlar verme fırsatının kendisine verilmediğini iddia etti. Anastasiades ayrıca, “iyi niyetli veya kötü niyetli her türlü şüpheyi ortadan kaldırmak ve hakkımdaki iddiaların asılsızlığının belgelendirilerek kanıtlanabilmesi için” Başsavcı Savvides ve Başsavcı Yardımcısı Angelides’in soruşturmadan muaf tutulmasını istedi.
Bu raporda adı geçen diğer kişiler, yayın saatine kadar CIReN’in yorum taleplerine yanıt vermedi.