Çarşamba günü, Kıbrıs Cumhuriyeti’ndeki bir Meclisi Komitesi, CIReN ve medya ortaklarının, Rus milyarder Roman Abramovich ile bağlantılı varlık transferleri ile ilgili yayınlamış olduğu son haberlerini tartıştı.
CIReN, OCCRP, BBC ve TBIJ, geçtiğimiz hafta, çok uluslu muhasebe firması Deloitte’in Kıbrıs şubesi ve kurumsal hizmet sağlayıcısı MeritServus’un, gerçek hak sahibi Roman Abramovich olan şirketler ile ilgili belgelere eski tarih atarak şirketlerin milyarlarca dolarlık varlığı Kıbrıs’tan İngiliz Virgin Adaları’na (BVI) geriye dönük olarak aktarmalarına nasıl yardımcı olduğunu anlatan bir araştırma yayınlamıştı. Bu işlem, şirketlerin Kıbrıs’taki vergi ve şeffaflık yükümlülüklerinden kaçınmasına yardımcı olmuştu.
Meclis Kurumlar Daimi Komitesi’nin oturumu, yakın geçmişte yayınlanan haberler ışığında “Kıbrıs Cumhuriyeti’ndeki denetleyici kurumların kara para aklamayı önleme ve bununla mücadele etme konusundaki kurumsal rolü”nü görüşmek üzere toplandı.
Maliye ve Adalet Bakanlıkları, Vergi Dairesi, Başsavcılık, Polis Teşkilatı, Sayıştay Başkanlığı, Merkez Bankası ve Kıbrıs Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu gibi devlet kurumlarının temsilcileri toplantıda hazır bulundu ve milletvekillerinin sorularını yanıtladı.
Devlet kurumlarından temsilcilerin yanı sıra; Barolar Birliği, Kıbrıs Kamu Denetim Gözetim Kurulu (CyPAOB), Kıbrıs Yeminli Mali Müşavirler Kurumu (ICPAC) ve Kıbrıs Uyum Derneği gibi düzenleyici kurumlardan temsilciler de komite oturumuna katıldı.
Komitede, Adalet Bakanlığı’ndan bir yetkili, medyada yer alan bilgilerin değerlendirileceğini ve daha ileri bir soruşturma veya kovuşturmayı gerektirecek herhangi bir suç eyleminin söz konusu olup olmadığını saptamak için polis tarafından inceleme başlatılacağını belirtti.
Polis Mali İstihbarat Birimi’nden gelen bir yetkili, milletvekillerine, polisin halihazırda analiz edimek üzere delil toplamaya başladığını ve ilgili kurum ve kuruluşlarla görüşmelerin yürütüleceğini söyledi. Polis soruşturmasının birkaç ay sürmesi ve elde edilen bulguların ancak bu sürenin sonunda kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.
Vergi Dairesi Başkanlığı’ndan bir temsilci ise komiteye, idari kısıtlamalar nedeniyle geriye dönük vergi incelemelerinin altı yıllık bir süreyle sınırlı olduğunu, ancak mahkemenin vergi kaçakçılığı hükmüne varması durumunda ödenmemiş vergilerin tahsil edilmesi emri verilebileceğini belirtti.
Ocak ayında Kıbrıs’ta yürürlüğe giren yeni vergi reformu çerçevesinde, Özel Savunma Katkı Payı’nın ödenmemesi durumunda verilebilecek olası para cezası, tekrar eden ihlallerde, 100.000 euro, artı ödenmesi gereken vergi miktarının dört katına kadar çıktı. Özel Savunma Katkı Payı, Abramovich bağlantılı şirketlerin ödemekle yükümlü olduğu vergilerden biriydi.
Medyada çıkan haberlerin ardından, Kıbrıs Vergi İdaresi Başkanlığı (CyPAOB) Genel Müdürü Panos Prodromitis, devlet haber ajansına yaptığı açıklamada, kurulun yasal yetkileri dahilinde “gerekli tüm önlemleri alacağını” söyledi ancak bunların ne olabileceğini belirtmedi.
Prodromitis, 2003-2009 yılları arasında Deloitte Kıbrıs’ta denetçi olarak görev yapıyordu. Bu dönem, söz konusu muhasebe firması çalışanlarının karıştığı iddia edilen usulsüzlüklerin yaşandığı zaman dilimiyle örtüşüyor. Konuyla ilgili kendisine yöneltilen sorular üzerine Prodromitis, yerel basına yaptığı açıklamada “herhangi bir çıkar çatışmasının beyan edileceğini ve bunun önüne geçilmesi için gerekli önlemlerin alınacağını” belirtti.
Meclis komitesi oturumunda konuşan bir CyPAOB temsilcisi, söz konusu raporların yayımlanmasından bu yana denetleyici kurumun, Deloitte Kıbrıs ile temas halinde olduğunu ve şirketle çeşitli görüşmeler gerçekleştirdiğini ifade etti. Temsilci, aradan geçen zaman nedeniyle şirketin ilgili döneme ait veri ve yazışmalara ulaşmakta güçlük çektiğine değindi; ancak şirketin, eline geçen tüm ilgili bilgileri kuruma ileteceğini belirtti.
CyPAOB temsilcisi ayrıca, kurumun 2017 yılında kurulmuş olması nedeniyle, kuruluşundan önceki yıllarda gerçekleşen eylemlerden ötürü üyeler hakkında işlem yapma yetkisine sahip olup olmadığı konusunda hukuki görüş aldıklarını belirtti.
Komiteye yaptığı açıklamalarda, ICPAC temsilcisi, 2023 yılında yayınlanan “Cyprus Confidential” araştırmasında ortaya çıkan bilgilerin ardından, düzenleyici kurumun MeritServus ile bağlantılı şirketlerin, ve şirket sahibi Demetris Ioannides’in lisanslarını iptal etmiş olduğunu ifade etti.
Komitede hazır bulunan bazı düzenleyici kurum temsilcileri, özellikle AB direktiflerinin ulusal hukuka aktarılması sonucunda, medya haberlerine konu olan dönemden bu yana Kıbrıs’ta kaydedilen iyileşmelere dikkat çekti.
CIReN, OCCRP ve medya ortaklarının, Abramovich’in yatlarını yöneten “Blue Ocean Management” adlı şirket hakkında daha önce yayınladıkları haberler; söz konusu şirketin Vergi Müdürlüğü tarafından yeniden Kıbrıs şirket siciline kaydedilmesine ve şirket ile yöneticileri ve MeritServus ile bağlantılı şahıslar hakkında, 14,2 milyon euroluk, ancak faiziyle birlikte 25 milyon euroyu aşan vergi borcu nedeniyle yasal işlem başlatılmasını sağlamıştı.