Geçtiğimiz yıl Kıbrıs’ın kuzeyinde bir Rus vatandaşı tutuklanmış ve dolandırıcılık suçlamaları nedeniyle Türkiye üzerinden Rusya’ya iade edilmişti.
Rus yetkililer, Alexander Delis’e karşı, ortağı ve yöneticisi olduğu emlak geliştirme şirketi Kvartstroy Holdings ile bağlantılı olarak dolandırıcılık davası açtığında, Delis’in halihazırda, Kıbrıs Cumhuriyeti’nde bir düzine şirketi vardı.
Kıbrıs’taki bu şirketlerin en az sekizi, on yıldan uzun bir süre boyunca, Delis ile bağlantılı bir ağ kapsamında faaliyet gösterdi, ve Kvartstroy grubunun offshore holding ve finansman yapısının bir parçasını oluşturdu.
Kvartstroy, Rusya’da bir ceza davasına konu olduğunda, araştırma memurlarının iddiasına göre, şirketi yönetimi, yatırımcılardan aldığı yaklaşık 2.4 milyar rubleyi (25.8 milyon euro) zimmetine geçirmişti.
Delis, Nisan 2025’te Kıbrıs’ın kuzeyinde, Girne’de, Ağustos 2017’de çıkarıldığı bildirilen bir tutuklama emri nedeniyle tutuklandığı sırada, Kıbrıs Cumhuriyeti’ndeki şirketlerinden altısı hala faaliyetteydi. Bugün bu şirketlerden üçü feshedilmiş durumda. Diğer üçü ise hala faaliyet halinde.
Delis’in kuzey Kıbrıs’a ne zaman taşındığı net değil, ancak adı, 2019’da Girne’de meydana gelen bir trafik kazası raporunda geçiyor. Basın haberlerine göre, Kıbrıs Türk polisi mahkemeye, Delis’in, Eylül 2017’den beri kuzey Kıbrıs’ta olduğunu aktardı. Delis, bu tarihten bir ay önce, Ağustos 2017’de Rusya’nın Federal Arananlar Listesi’ne alınmıştı.
Rusya İçişleri Bakanlığı, Temmuz 2025’te İstanbul Havalimanı’nda, kelepçeli bir şekilde uçağa götürülen Delis’in video görüntülerini yayınladı.
Türkiye dışında uluslararası alanda tanınmayan ve büyük ölçüde uluslararası hukuk ve finans sistemlerinin dışında olan kuzey Kıbrıs, kaçaklar için bir sığınak olarak biliniyor. 2025 Küresel Organize Suç Endeksi, Türkiye kontrolündeki bölgeyi “ülkelerinde yargılanmaktan kaçanlar, vergi kaçakçıları ve diğer suçlular için bir sığınak” olarak tanımlamıştı.
Uluslararası polis işbirliği konusunda uzmanlaşmış olan Kıbrıslı uluslararası ceza avukatı Konstantina Zivla, CIReN’e, Kıbrıs’ın kuzey kesiminde, yasal tanınmamışlık nedeniyle kaçaklar açısından “yargısal bir boşluk” oluştuğunu söyledi.
Zivla, tanınmayan bir varlık olarak kuzey Kıbrıs’ın, “normalde kaçakların tespitini ve teslimini kolaylaştıran araçlar olan resmi iade anlaşmaları veya karşılıklı hukuki yardım anlaşmalarını yapamadığını” belirtti.
Zivla, “Dahası, tanınmamışlık, kurumsallaşmış işbirliğinin tamamıyla eksik olmasına neden oluyor,” dedi. “Yapılandırılmış veri alışverişi, uygulanabilir talepler ve istihbaratın operasyonel hale getirilebileceği resmi kanallar yok. Kaçak bir kişinin varlığına ilişkin güvenilir bilgiler mevcut olsa bile, bu bilgiler geleneksel mekanizmalar aracılığıyla yasal yaptırım veya eylemlere dönüştürülemiyor.”
Zivla, bu sistemik eksikliklerin “kaçakların lehine işlediğini” açıklayarak, yasal çerçeve yokluğunda “uygulamanın siyaset ve diplomasi alanına kaydırıldığını” belirtti. “Kaçakların yerini tespit etme veya geri dönüşlerini sağlama çabaları genellikle Türkiye üzerinden yürütülmek zorunda kalıyor. Bu durum, işleyen yasal sistemlerde öngörülebilirlik ve kurala dayalı standartlarla yönetilen süreçlere, takdir yetkisi, seçicilik ve tutarsızlık gibi unsurları dahil ediyor.”
Rus Gayrimenkul Sektörü
2002 yılında kurulan Kvartstroy Holding, Rusya’da, özellikle Moskova, Nizhny Novgorod, Volgograd bölgeleri, ve Kazakistan’daki Almaty’de gayrimenkul ve inşaat alanlarında önemli bir şirketti. Grup, Novinki Akıllı Şehir, Kvartal Evropeyskiy (Avrupa Mahallesi) ve Nizhny Novgorod bölgesindeki Na Goncharova gibi büyük ölçekli konut kompleksleri ile tanınıyordu. Yasal sorunlarının bir kısmı da burada ortaya çıkmıştı.
Aralık 2014 itibarıyla, Kvartstroy grubu, bağlı kuruluşlar aracılığıyla, Rusya’nın Volgograd, Nizhny Novgorod, Moskova ve Saint Petersburg şehirlerinde, ekonomik ve daha lüks segmentlerde 58 konut binası ve üç konut kompleksinden oluşan konut ve işyeri projeleri yapıyordu. Şirket belgelerine göre, Saint Petersburg’daki konut binası, şehrin tarihi bir bölgesinde, teraslı iki lüks çatı katı dairesi de dahil olmak üzere, üst düzey daireler içeriyordu.
Grubun çöküşü 2017-2019 yılları arasında başladı. Şirketlerin birçoğu iflas ilan etti, ve üst düzey yönetim büyük çaplı dolandırıcılık ve zimmet suçlamalarıyla karşı karşıya kaldı.
Kıbrıs’ta kayıtlı en az üç şirket, Breboro Holdings Co. Limited, Goldpass Holdings Limited ve Conlu Ltd, Kvartstroy grubunun bir parçasıydı ve esas olarak holding veya yatırım kuruluşları olarak faaliyet gösteriyorlardı. Rusya’daki iştirakleri ise, Rusya’da emlak geliştirme faaliyetleri yürütüyordu. Delis, bu şirketlerin ortak sahibiydi ve Conlu Ltd aracılığıyla iş ortağı Pavel Vlasyuk ile birlikte çalışıyordu. Vlasyuk da Ağustos 2017’de Rusya Federal Arananlar Listesi’ne dahil edilmişti.
Kıbrıs’ta kayıtlı Breboro Holdings Co. Limited şirketi, Rusya ve offshore bölgelerdeki büyük bir yan kuruluş grubunu kontrol eden bir holding ve finansman şirketi olarak faaliyet gösteriyordu. Bu yan kuruluşlar arasında, Kvartstroy emlak geliştirme ve inşaat faaliyetlerinde yer alan şirketlerin yanı sıra, finansman ve yatırım işlevlerini yerine getiren kuruluşlar da bulunuyordu.
Bu Rus şirketlerinin birçoğu o zamandan beridir ya iflas etti, ya da mülkiyet kayıtları eksik. Birçoğu ise daha önce Breboro grup yapısının bir parçası olan Kıbrıs merkezli Verluscono Ventures Limited’in mülkiyetinde kaldı. Breboro’nun mali tabloları, şirketler grubunun, gayrimenkul projeleri için Rus bankalarından kredi aldığını gösteriyor.
Kıbrıs Cumhuriyeti kayıtlarına göre hala aktif olan Breboro Holdings, Britanya Virjin Adaları’nda kayıtlı Kvartstroy Investments Limited ve Kıbrıs’ta kayıtlı Conlu Limited şirketlerine ait. Her iki şirket de nihayetinde Delis ve Vlasyuk mülkiyetinde.
Breboro ve diğer birçok Delis şirketinde yönetici olan Igor Turkin, 2017’den beri Rusya Federal Aranıyor Listesi’nde yer alıyordu. Turkin geçen yıl hayatını kaybetti.
İş ortağı Alexander Baigushev’in adı da, Delis ile birlikte Kıbrıs şirket kayıtlarında yer alıyor ve o da benzer suçlamalarla Rusya’nın arananlar listesinde bulunuyor.
Hizmet sağlayıcılarına, Baigushev, Vlasyuk ve Delis’e yönelik gönderilen sorulara herhangi bir cevap alınmadı.
Kıbrıs Cumhriyeti Kara Para Aklama ile Mücadele ve Mali İstihbarat Birimi (MOKAS), CIReN’e yaptığı açıklamada, Delis ve onunla bağlantılı şirketlerin, yetkili kurumlar tarafından MOKAS’a sunulan şüpheli işlem raporlarında yer almadığını belirtti. Bu kurumlar arasında kurumsal hizmet sağlayıcılar ve finans kuruluşları da bulunuyor.
Ekonomist Ioannis Tirkides, CIReN’e, “AB Kara Para Aklama ile Mücadele Direktifleri gereği, Kıbrıs’ın, gerçek sahiplik ile ilgili şeffaflığı sağlaması ve dolandırıcılık vakalarında uluslararası yetkililerle işbirliği yapması gerekiyor” dedi, ve “tüm dokümantasyonun, yani namı diğer, kurumsal izlerin” sunulması gerektiğini vurguladı.
Tirkides, “Adanın bölünmüşlüğü bir zafiyet olmaya devam etse de, itibarını korumak ve markasını güçlendirmek için Kıbrıs’ın teknik uyumluluğun ötesine geçebileceğini göstermesi gerekiyor,” dedi. “Kıbrıs’ın reaktif olmaktan ziyade önleyici olması ve avukatlar ve yedieminler gibi, olası kolaylaştırıcı görevi görebilecek profesyonel aracıları kesinlikle sorumlu tutması gerekiyor.”
Herhangi bir cezai soruşturmadan ve yabancı kolluk kuvvetleriyle işbirliğinden sorumlu olan Kıbrıs Cumhuriyeti polisi, haberin yayınlandığı ana kadar sorulara yanıt vermedi.
Kuzey Kıbrıs polisi, CIReN’i dışişleri bakanlığına yönlendirdi; ancak bakanlık sorulara yanıt vermedi.
Nisan 2025’te, Moskova Bölge Mahkemesi’nin, Kvartstroy şirketleriyle bağlantılı üç kişiyi, 2012 ile 2017 yılları arasında 2.4 milyar rubleden (yaklaşık 25.8 milyon euro) fazla parayı zimmete geçirme ve görevi kötüye kullanma suçlarından mahkum ettiği bildirilmişti.
Araştırma desteği: Misha Gagarin, OCCRP